The Arabs Are Coming! The Arabs Are Coming!

ngar“Have you tried Pizza?”

 “Have you been on a train before?”

“How come you speak English well?”

These were some of the many questions asked to us, the Arabs, while on our journey to the States. What was more interesting is that they came from students, several of which were graduates, that had this weird, uncivilized, and apparently Bedouin view of us.

Stereotypes exist on both sides. I guess it’s something universal, and it may not necessarily be negative. However, there’s a difference to what extent we go with our imaginations, prejudices and perceptions. Arab societies usually see the West as blonds, having green or blue eyes, individualistic, often too liberal, etc. And in the Western part of the world, individuals generally see us as Muslims, fundamentalists, backward, oh and terrorists (we better not forget the last one).

potential    Edward Said, one of my favorite authors of Orientalism, wrote in Islam Through Western Eyes: “…it is only a slight overstatement to say that Muslims and Arabs are essentially seen as either oil suppliers or potential terrorists. What we have instead is a series of crude, essentialized caricatures of the Islamic world presented in such a way as to make that world vulnerable to military aggression” (The Nation, 1980).

The question is why? Why so? Why would the average American think that an Arab Muslim is not safe to be around? Why would a “beautiful blonde” have a panic attack when seeing a dark veiled woman? Why would a tourist from our part of the world be subject to extra examination and profiling while entering the borders of the land of the free? And the questions are endless.

Most Americans I met and had contact with were amazing people. Their smiles and enthusiasm were beyond clear. They were nice folks and worth starting a conversation with. They live peaceful lives and their actions and gestures reflect that. And I’m confused that why would such great people have such a negative impression on our societies. It doesn’t make sense. Maybe it’s not their fault. Maybe US citizens are victims of their own system. Maybe (and I’m just saying “maybe” to be polite) they are misinformed, ill-informed and uninformed.

All this said, it is worth mentioning that the “Big Five” own much of the media outlets we know. The Five are Time Warner, Walt Disney Company, News Corporation (Rupert Murdock), Viacom and General Electric, and to a lesser extent Sony, Vivendi, Hachette and Bertelsmann. These literally control what you get to know and what you don’t. They censor what goes out to the public and what does not. Media affects our perception and formulates prejudice. We have an illusion of diversity, but in reality they are all a few outlets. The dominant voice is the West. Thus, the Arab world is portrayed to the world how they see it. In fact how the western governments would like them to see the Arabs.

Dr. Jack Shaheen studied 700 movies made during the last 70 years in Hollywood. In one way or another, directly or indirectly, implicitly or explicitly Arabs are portrayed as terrorists, aggressive, merciless killers. Movies made in the West show Arabs either as bandits or as a savage, nomadic race, or shows Arab women as belly dancers serving their men. The Bedouin Arab is reflected through tents and camps.  An important image that comes again and again is the Arab terrorist. This means that 10 best seller Hollywood movies per year are feeding the public misconceptions and wrong impressions on this part of the world.

Shaheen explains the happenings with the ‘4 Ps’:

  • Politics: Hollywood –Washington Cooperation
  • Profit: Viewers like to see Americans saving the world against the enemies. They sell.
  • Prejudice: Stereotypes in Society and in the people’s heads.
  • Presence: Few Muslims/Arabs in Hollywood.

Come to think of it why is the Arab Region called “Middle East”? What does this show? It is believed that the terminology is a western phenomenon, a discourse in language, which we have adopted it as well. Our region is referred to as Middle East because Europe is taken as the reference. We fall on the East side and to be exact in the middle, that is, between Europe and the yellow race. It is a way of using language to portray power differences and relationships in society. Thus, Europe (and the West in general) is considered as the center of the world. That political power of Europe for quite some time now was transmitted to America, and apparently the Europeans are claiming back some power (at least in its ‘soft’ sense).

My point is prejudices and stereotypes can be formed as means of political tools to shape directions, perceptions and thus outcome. Maybe after the Cold War and the fall of the Reds, America needed to create a new enemy to justify its political and military expansion. Yet, Islam fundamentalists and many of the authoritarian regimes of the Arab world didn’t make it easier for the Arabs to prove otherwise. Maybe this compromises a bigger and more essential problem to the issue raised above.

Tagged , , , , , , , , , , , , ,

Equal by Birth | Stratified by Culture

red arabABSTRACT

Patterns of discrimination against women still exist in the Arab World. Arab media reinforces the patriarchal rule that dominated the region for centuries. This is a frame and content analysis of women in Lebanese newspapers taking the Al-Akhbar as a case study. Al-Akhbar is a Beirut based daily newspaper with local and regional significance. The study was conducted on one complete week on quantitative and qualitative levels. A content analysis of the front and back covers was done. The study showed that males dominate the decision making process and enjoy gatekeeping authority. The findings are furthered connected to a more general scope of women’s rights and participation in politics and journalism. A differentiation in framing both genders is seen in throughout the paper. Women are portrayed as weak, fragile and sensitive. They are further used as “sex sells” merchandise. The paper calls for the freedom of Arab women from all sorts of oppression as a prerequisite for the freedom of the Arab World.


This paper is a frame and content analysis of women in the Al-Akhbar newspaper.akhbar front 3

Beirut-based Al-Akhbar was launched In 2006 by Lebanese journalist Joseph Samaha, the brother of former MP and Minister of Information Michel Samaha, and a team of like-minded colleagues. The vision was demonstrating high standards of journalistic integrity while “remaining true to the principles of anti-imperialist struggle, progressive politics, and freedom of expression” the official website of the newspaper declares (Al-Akhbar English, 2006, para 1). Yet, in nowhere does it state empowering women or supporting equal opportunities and rights between genders. For, the latter is as unjust as the evils of imperialism.

It has reporters and correspondents in different capitals of the world and features news, opinions, analysis, and field stories as well as photos of the latest developments across the Middle East.

Al-Akhbar is published daily in 32 pages with its sections of Politics, Religion, Case study, Society, Economy, Culture and People, Media, Sports, Games etc.

The study is conducted on 7 consecutive issues of Al-Akhbar that is from Monday Nov. 19, 2012 to Wednesday Nov. 28, 2012. Only the front and back covers were observed and analyzed. This is why the findings cannot be totally generalized. However, they do represent a model of reality.

A scientific and content analysis of the covers has been undertaken.


At first impression, Al-Akhbar seems very neutral and fair. However, the study showed that Al-Akhbar may not be an exception of the hegemonic discrimination and stereotypes against women. Ideology, in the context of media, is dominant ideas that are designed to maintain status quo of, for example, male superiority over women, and/or western superiority over weaker-developing countries. And by hegemony could be explained by Ideology with added dynamics of social order, common sense, and natural situation, which are constantly contested and reinforced (Gramsci, 1930), even within the same paper. Yet, the stress was on reinforcing the culturally inherited mentality rather than contesting it.

The study portrayed that Al-Akhbar’s Editorial Staff is dominated by males.

According to the official website of Al-Akhbar, the high administrative positions of Founding Editor, Editorial Consultant, Editor-in-Chief, Vice-Editor, Managing Editors, Economy Editor, Local Editor, World Editor, Research Unit and Creative Director are all allocated to males; leaving the positions of Society and Culture/People Editors to females. This means that 83.3% of high administrative decisions are taken by males, leaving a mere 16.7% to the opposite gender.

It is important to mention that Al-Akhbar has both male and female writers and reporters, but how equal is the portion of each in feeding and shaping public opinion is debatable.

“The female voice is not powerful at all. It hardly affects the decision makings of Al-Akhbar” expresses a female Journalist of the above mentioned newspaper, whose name is left private for professional reasons. However, the discrimination may not stop at decision making positions.

The Front cover was studied first, alone.

The findings displayed that:

56.8% of Front Cover headings and articles are that of male journalists.

15.7% by Female Journalists

11.8% by International News agencies such as Reuters, AFP, UPA etc.

15.7% by “Al-Akhbar” with no names mentioned.

A comparison between the number of males and females in pictures portrays that: men are 5 times more likely to appear in photos in the front page, than of women (a ratio of 5 to 1).

The same criteria of study for the back cover show that

42.8% of back cover writers are males

7.2% are females

50% are signed by Al-Akhbar with no mentioning of names (and hence genders).

With a ratio of 3 to 2, females are 1.5 times more likely to appear in pictures at the back of the newspaper.

Even an inconsistency in topic distribution was observed. Males usually wrote and commented about deep political issues faced with a modest approach by women journalists. Women and women issues are less subject to media coverage, have less probability to make head news, and are limited in outlets to be heard. The findings were not uncommon.

The representation of how men and women were portrayed both in content and images will dominate the analysis of this paper.


In this section we will try to encompass Al-Akhbar’s analysis and framing, and the de facto status of women in Media and Politics across the Middle East and Lebanon in particular.

1- Overview of the Freedom of Media in the Middle East

imagesCA3OXWXBDeployment of media (TV, Publications, and Internet) involves both opportunities and challenges. What is meant by opportunities is removing restrictions, enhancing liberal education, conducting a worldview. Yet, the challenges are in the use of the media. As it may be used to “spread freedom”, it may, with the same rationale, be used to reinforce culturally inherited stereotypes and lifestyles.

Abdullahi An-Aim, prominent lawyer and human rights scholar, points out that “media in the Arab World are either co-opted or restricted by the government”. She further argues that the Middle East, dominated by its Arab conservative face, was against the freedom of Media, fearing it will divert people away from domestic norms, cultural beliefs and religious values.

The UN-sponsored Fourth World Conference on Women held in China gave birth to the Beijing platform for action. It called to “increase women’s participation in media decision making and promote non-stereotypical media portrayal of women. In the Arab Middle East, responses to the Beijing stimulus came relatively slowly”(Sakr, 2004, p 155). Although most of the Arab channels have changed their initial standpoints and limitations on women in media, several restrictions may still be seen, notably in KSA. The Arab world is still a patriarchal rule, and its media reinforces that culture in one way or another. Al-Akhbar is no exception.

“Generally, women are portrayed in the media as being submissive, passive, dependent, inferior and subservient to men” (Dabbous Sensenig, 2000, p.26). The findings of Al-Akhbar supported the statement of the lecturer of Media Studies in the Arts and Communication department of the Lebanese American University.

The above quoted female journalist of Al-Akhbar elaborated that the “front [cover] is chosen according to top stories and or exclusive reports or controversial events”. The front page is always reserved for the most important news; it is usually a big picture that arouses attention and invites for further reading and interest. It also provides links and images to the inside pages that have other important content.

2-Front Cover: Dominance of the Male Gender

akhbar frontOn all 7 consecutive days of the research paper, the cover photo of the first page was of men except one. The Male cover photos included that of President Mursi, A Salafist soldier, a Palestinian victory fighter, a group of Palestinians boys after the “victory”… Interesting as it may seem, the only female photo was that of a Palestinian woman, crying out of fright, feeling vulnerable an insecure. The cover photos will be discussed one by one, with their respective analysis.

To begin with, it so happened that the week of the study was highlighted by the Israeli-Palestinian struggle, a sensitive case to the world in general and the Arabs in particular. “Women and Children are presented as victims of war” writes Adhis Chetty (2004, p. 38) in a study of media images of women during war, a fact often seen in Al-Akhbar.

The front cover photo of day one included a picture where four innocent children were killed by the IDF’s attacks, 2 of which are girls, laid on what appears to be the front of an ambulance. A man, self restrained and able to control his feelings has lifted and organized their bodies as such. The Palestinian male figure has the situation under control and trying to fix the situation. Although war generally causes human vulnerability (male and female, young and old), media’s presentation of it tends to be gendered and aged.

In another one, a Palestinian Freedom fighter, in the traditional wardrobe of such fighters, is holding his hands in a ‘sab3a entisar’ (Peace sign) claiming victory upon the aggressive troops of Israel. The background shows the National flag of Palestine shining proud. Note that no females are evident anywhere in the picture. When it was war, women and children dominated the images of the front cover, and in times of declaring victory, the right is reserved to males. “War has become and still is largely HIStory and not HERstory” (Chetty, 2004, p.32). This was reinforced in another cover photo the next day with a headline: “The Resistance Wins” which is manifested through a group of young Palestinian boys (no girls at all), with victory signs, joy and happiness. These boys, who although did not even participate in the military activities, still get the credit, just because they are boys. War has always been co-notated with male fighters, with girls having no or minimal roles, as if the girls did not endure the same situation as those boys did.

“Women and children’s bodies are presented as battlegrounds on which the theatre of war (composed of predominantly male actors) is played out… for the sale of an ideology that renders them passive products of history without agency” (Chetty, 2004, p.39). Al-Akhbar with its ideology of anti-imperialism, may consider Israel and the USA as key imperialists in the international community. The newspaper uses women and children to point out the agendas of such hegemonic forces in the Middle East. The images of women lack the capacity to rebel, resist and shape their own history. These women are suspended in a historical, social and political vacuum. The presentation of suffering is clearly meant to cause sympathy with war victims and to highlight the evils of the enemy during war.

The caption of the temporary ceasefire was also demonstrated by a crying woman, scared and helpless. It has an emphasis on the pain, akhbar front 1suffering and vulnerability of women, as opposed to the typical perception of male invulnerability and insensitivity. Ironically, in times of military action, images of males are often seen, when the time for ceasefire comes, it is portrayed by a weak woman with tears in her eyes. Subliminal messages of the image could be that men are strong and fight war. Ceasefire and putting down arms is a non-male conception where women are not even agents, rather mere tools shaped by the male counterpart.

The male dominated cover photos of Al-Akhbar are that of Muhammad Mursi, prominent Arab figure, Islam Brotherhood president of Egypt, portrayed with a very serious look. His mouth is open, as if shouting for something, demanding action, mobilizing change or even enforcing his own will. He represents the traditional conception of Arab masculinity and populist leader. Another one is titled differentiating between Salafists: a picture that has a clear message about the dominance of gender in the extremist Islam movement. These are the soldiers of Allah- men- that are ready to fight the holy war of Jihad. Notice, that no women Jihadists are portrayed.

3- Women in Journalism and Politics

“Women Journalists are wrongfully accused of being shy and less aggressive. Thus they are given work in the cultural sector while politics is assigned for men” writes May Elian, a journalist at Nahar Al-Shabab (2000, p.32). Her statement is confirmed by the number of women in the high administrative positions of the newspaper stated above. The positions for Society and Culture-People Editors were allocated for women; all the other topics were in the hands of their male counterparts. Men are given much more serious issues in politics; meanwhile women’s entrance to this section is still poor. Women get to write less about major political issues in the country. Even if they get the chance, there is a clear underrepresentation of women, even though tackling important political topics.

Freedom of expression is only a small portion of the civil-political rights. Political mobilization and decision making is a heavy drawback to the region. While women in the Arab world during the last decades were subject to restrictions on civic and political participation, Lebanese women enjoyed a different and better situation. However, Lebanon was no utopia for women.

Democracy in Abraham Lincoln’s words is “the rule of the people, by the people, for the people”. Women were often not part of that category of “The People.” Lebanese women did not enjoy any political rights before 1952 that is, before the removal of all legal obstacles on this matter. Even so, Marguerite Helou, a professor at the Faculty of Law and PSPA at the Lebanese University states that “in public administration generally the number of female employees decreases as one goes up the administrative hierarchy” (Helou, 2001). Women were excluded from positions filled through appointment and not elections, such as those of Muhafez and/or Qaemaqam.

Regarding the electoral phase, it was believed that a woman cannot become a Member of Parliament “unless she is in black”. As confusing as it may seem, it is somehow true. The black refers to the grief of the death of a related male figure. To further explain this point a quick overview of the female MPs that Lebanon has had would be interesting. The presence of women in the Lebanese assembly has only reached a maximum of 4 seats of a 128 seat chamber, which is only 3% of the entire Parliament. What is more interesting is that female voters were slightly more than males.

The first female MP was Mirna Al Bustany, who was elected in 1963 to compete the term of her father who died in a tragic car accident. Note that after her term in office, women entered another 30 year vacuum. Others include Nayla Moawad, wife of assassinated president Rene Moawad; Nayla Tueiny, daughter of assassinated MP Gibran Tueiny. Other female MPs have won due to male figure support, such as Bahiya Al Hariri, sister of former Prime Minister Rafiq Al Hariri; and Setrida Gaagaa, wife of Lebanese Forces commander Samir Gaagaa. The women won the seats not because the citizens gave them their trust to represent them, but because the electorate voted for the male figures and leaders that they represented. The popular quotation now is reversed to “behind every ‘great’ woman, is a male figure” to meet the Lebanese reality.

4- Back Cover Findings

Returning back to the analysis of the paper, the back cover of Al-Akhbar was as interesting. Debatably, it is said that the last page is the least important. The content is of little significance to the paper. The back cover included more female presence, but what does that really mean?

On one of the back covers a commentary about the “Art Auction for the Victory of Women” is eye catching, which was an auction for the support of the uprising women in the Arab world. A picture of a woman is evident with her head blocked by the poster she holds. The poster reads: “The freedom of women is the gateway to the freedom of the Arab world”. Impressive! But yet it is at the very back of the paper. Ironically, right next to it, another advertisement portrays several women. The most highlighted is an oriental belly dancer, dressed accordingly, with her Mediterranean skin, decorated with shiny cheap jewelry, physically and sexually attractive by all means. Next to her is a western woman, with blond well maintained hair, lady like clothing, expensive jewelry. The European one looks more elegant and diplomatic. Another aspect of the poster includes a female being physically harassed by a male. The man is portrayed as strong and emotionless; while the woman is shouting out of fear with instability in her eyes. It may be advocating male superiority and subjection of women to the desires, be it forceful desires, of their male counterparts. The male representation is far different. He is depicted as angry, powerful, active, holding guns and knives, ready for war.

5- Western vs. Eastern Women

Afghan women leave after voting at a polling station during parliamentary elections in KabulStereotyping of Western and Arab women may be inferred from a page that covered a naked march in San Francisco, where a protest against the new law that forbids nudity was conducted. The news is portrayed through a naked female holding a poster where it states “Nudity is Normal”. Once again the female is used to portray sexual attractiveness, reinforces a stereotype of women’s liberty and freedom to use their body in the west, as opposed to the more conservative and traditional Middle East, specifically the Arab world. The occurrence of such a protest in this part of the world is neither expectable nor acceptable. Not-to-mention that the women were protesting against the local government and were demanding legal change with “images [of their bodies] that speak louder than words”. Conversely, right besides the prior mentioned ‘nude women’ is portrayed the Middle Eastern woman, in this case singer Hiba Al Qawwas, who is fully dressed and even has a scarf around her neck. Her skin, below the neck, is by no means visible. The male reporter of her concert, highlighted her song “Amman the Song” (including it in the title) celebrating the empire and the sultan. One might draw conclusions that the Arab woman (Al Qawwas), as opposed to the western (nude protester) one is reinforcing the rule and patriarchal regime of the male Sultan. “The American women are seen taking a stand and are sufficiently empowered to formulate opinions of their own and express them” (Chetty, 2004, p.35). The fact that western societies have been sexually revolutionized since the 1960s along with other factors may explain the happenings.

Dr. Dabbous Sensenig, criticizes the Lebanese state by bringing to our attention that “our media cannot promote sexual promiscuity and liberation for women as long as we have laws to punish such behavior” (2000, p.27).

The female body, beauty and sexuality is furthered utilized through Paris Hilton portrayed in a sexually appealing way in the section that talks about her new store in Makah Al Mukkaramma. This is her 4th store in KSA. Commentators have said that it brings shame to the holy land to accept such production from a female who is well known for her sex tapes and appealing clothes.

In another issue, a male reports the selling of minor girls in Egypt. Although a very clear breaching of human rights in several ways, the topic is given far less importance, published at the very back of the page in a small section. In general, females are used as tools for seduction, physical and sexual arousal, and to grab the attention of readers.

6- Women and Change

Sometimes women do get recognized for their abilities and work, but the media has a sensitivity in covering them adequately. In a small report on the back of Al-Akhbar, the readers are informed that a female, Razan Zeituna, is awarded by the Syrian Association for Human Rights, for her outstanding work on liberating prisoners that have been imprisoned because of their ‘liberal thoughts’ and demand of freedom of speech. An important case, in the midst of a sea of political turmoil in Syria is covered, where a female is the main actor who even contested male superiority and rule. Yet, she gets to be on the last page of the newspaper.

However, there is the opposite version of the story too. Egypt and the revolution of the internet and media are portrayed through a picture of a veiled woman, happily taking part in the protest against the Muslim Brotherhood. She has a video camera in her hand and is speaking on the phone. She is clearly involved in the revolution. The picture is also significant in the sense that they chose not only a female activist but also a religious Muslim one; thus, illustrating that even portions of Muslims are not accepting the current regime of extreme Islamists. This paves a big debate on the role of women in the Arab uprising, and thus the new status of them in society. According to journalist Bariaa Ahmar Sreih, “There is no fertile, democratic ground to give a chance to women, nor a political decision to do so. In this same traditional society and a confused political regime, women still have a long way to go” (2001, p.42).

7- Articles

As mentioned previously, articles by male authors and journalists tend to appear more often on the front page with serious topics reserved to them. The female counterpart being more present in the inside pages on topics of less significance. Furthermore, when the back cover is dedicated to a male writer, he dominates the entire page, with no reference to any women. Linguistic analysis shows that the main actors mentioned in the articles are men. Women’s stories, perspectives and views are poorly introduced. And in quoting people, male references are seen first, either followed by (or not) by a female one.

The examples are infinite, but we will be satisfied with the ones provided in this paper.


change_jpg_scaled500A.J. Liebling said that “freedom of the press belongs to the one who owns one”. Even Lebanon, the most ‘democratic’ of the Arab countries has an illusion of plurality and freedom of speech. There are many outlets, but in fact one voice. A voice of dominance. A voice of male superiority. A voice where traditional political and confessional leaders take decisions on the people’s behalf. These outlets are owned by a few elite, which have a severe influence on content and representation. Al-Akhbar’s political, ideological and social positions were noticeable in the paper, and may have shaped the framing of events, news and women.

Although the first woman journalist in the Arab world, Afife Karam, was Lebanese, Lebanese media has much ground to cover in terms of stereotypes. It was evident that the paper exploited the vulnerability and helplessness of women who were equated with children in terms of their need of protection and care. However, this does not mean that the newspaper is not professional or scientific. This is not our intention at all. Al-Akhbar is well structured, up to date, respectable and reputable. The study aims to suggest that the framing of women is inferior to males, influenced by the patriarchal culture of the region. This paper provides some backup of the suggestion that the pattern of discrimination against women in media and politics still exists.

“I feel special and yet more stressed as a woman in the workplace…If you’re the type of woman who is afraid someone will break her nail, then sure that will be taken into consideration… But in general if you’re up for ‘MAN WORK’ you get to do it” expressed the anonymous Al-Akhbar female Journalist.

The problem is that hard work should not be equated to ‘man work’. It’s not a matter of gender, rather a matter of risk taking and individual abilities and skills. Discrimination against women on all fields should be eradicated. Men and Women are equal by birth, stratified by culture. The very same culture that empowers males, but subordinates the female counterpart, is worth reviewing. When choosing an article to publish the gatekeeping should be enforced on topics rather than gender. No one is being accused of anything. That is not the aim of the study. Note that this pattern of behavior may be the case in other types of media. Women that apply for visual media are selected based on their physical appearance, used as “merchandise” on TV. “She is seen as a beautiful and well dressed up woman reading some information written by someone else” (Elian, 2000, p.33).

However, with the passage of time, other factors should also be taken into consideration, and adequate changes should be introduced. Change is not necessarily bad. Moderate modernity does not have to be a threat to Arab foundations. Society should become aware of the existing imbalance and find ways to improve it.

The Convention on the Elimination of all Forms of Discrimination Against Women (CEDAW) came into effect, but it cannot be implemented exactly the same in each state. Cultural Relativism must be taken into consideration as well. Sakr (2004) points out that “what appears to be oppression from outside a culture may be found tolerable and even advantageous by women within it. Thus, access to the media to express full diversity of women’s voices is a prerequisite for effective application of the convention”.

No matter how much local NGOs or foreign agencies claim to be lobbying or pressuring the state for women’s benefit (politically, economically and socially) it is questionable how structural improvements regarding women can be achieved without the legal, legislative and executive involvement of the government.

Prominent female MP and ex-first lady Nayla Moawad believes that “our patriarchal society, whose political system is based on family and sect still poses a hindrance for women. I often criticize the system although I am a product of it; however I am trying to impose a change” (2001, p.47).


One thing is for sure the freedom of women is the gateway to the freedom of the Arab world.

(Note that this paper took part in the Annual Mary Turner Paper Award. A complete list of references can be provided upon request)

Tagged , , , , , , , , , , , , ,

Democracy Needs a Review


“Let us transport ourselves into a hypotethical country that, in a democratic way, practices the persecution of Christians, the burning of witches, and the slaughtering of Jews. We should certainly not approve of these practices on the ground that they have been decided on according to the rules of democratic procedure. But the crucial question is: would we approve of the democratic constitution itself that produced such results in preference to anon-democratic one that would avoid them?”

Joseph Schumpeter


The above mentioned relatively short paragraph by the Austrian US philosopher, Joseph Schumpeter, includes a huge content, and paves way for severe debate and conflict. It covers the topic mostly argued about in the last century: democracy and its definition. With an extreme anecdote, he portrays his point of view of the democratic political system, urging us to think twice of what we were told to believe or to revise our perception of the ideology. In order to better understand, and consequently take a stand on the topic, we should interpret and come up with the inclinations and connotations of what the author is stating.

Schumpeter chose three harsh, barbaric and cruel ‘decisions’ (“…the persecution of Christians, the burning of witches, and the slaughtering of Jews”) all related to force and violence, something that most of us, in theory, are against. Thus, there is some sort of a common will, where ignoring the details, we generally agree upon. In this case, that the activities of brutality, discrimination and injustice are not acceptable. This common will, in one way or another defines good and bad. However all can disagree on what is best for society. Even if we could agree on a common good, that is the ‘end’, we would be unable to agree on the means. If the inhabitants of the text’s country agree that Christians, Witches or Jews threaten their safety and stability, they have the right to decide so (their common will-end). Yet, the means may change: burning, persecution, slaughtering, or even peaceful ways of bargain and negotiation.

The highlight of the sentence is “…in a democratic way”. Democracy has always been portrayed in positive contexts, given an added value, described as the ultimate political system that states must aim towards. Conversely, he twisted the meaning and played with the language to make his stand about democracy clear, which he succeeded in doing. As noticed, Joseph Schumpeter, contends the classical doctrine of democracy viewed as the process by which the people through their common will elect representatives to realize the common good. As if he advocates a Weberian minimalist model. Furthermore, one can argue that he may be partly correct.

494656-democracy-1358317658-665-640x480Democracy was always listed as a 21th century criteria for stability, security and peace, and now, although virtually, it has been proven otherwise. His stand reminds us a bit of the Athenian view of democracy. Collective decision making is always better than an authoritarian rule; however the issue is: are the citizens aware of what they want? And if they are, is it necessarily the right thing if the majority desires it? It is of no secret that the people are highly influenced by the media – which the elite and political leaders control. They are the gatekeepers of all the information we get as input and even the outlet if we want to make our voice heard. United States’ ‘Big Five’ is a perfect example of the concentrated ownership of the entire nation’s media. This fact truly undermines ‘the rule of the people’ making it the rule of the elite politicians.

After making it clear that ‘individual will’ is not independent in politics, Schumpeter raises a significant question whether “…we approve the democratic constitution itself that produced such results…” Of what benefit is it if we embrace democracy, where in fact we only have a saying on what politicians have allowed us to. Is this what democracy is about? Is it about the legitimate use of force, violence, discrimination, brutality and injustice just because the majority has spoken? Are the means justified, since they are now decided upon through ‘democratic’ chambers? Is our voice insured in the decisions of our representatives? The answers of these questions are a quite hard to attain and largely ambiguous. It’s always a matter of how you look at the issue.

At the end, the author was bold enough to ask whether the democratic constitution was at a status of less “…preference to a non-democratic one”. To be on the fair side, it is a very reasonable question, given the upper supporting points. At the same time, an affirmative answer would mean accepting dictatorship, rule of few, no freedom of speech and assembly. How is it different, at the end, from Democracy? In both cases, in one way or another, we as citizens are bound and limited to certain directions, to which we have no escape of. However, I still refuse to lose my faith on humanity. We cannot generalize that all of us are ‘uneducated’ and unaware of the common good, or are selfless in spirit, or are so mesmerized that can not differentiate between what is portrayed, and what is hidden away. We can read between the lines, and pinpoint subliminal messages. Our democratic right shall not be traded with any other system. Not because it is the best and ultimate system, but simply because it is the less out of the evils. One thing for sure, our understanding of Democracy needs a review.

Aïshti Visits the Garden of Eden


This is a semiotic analysis of an Aïshti advertisement.

Aïshti is a Lebanese luxury and stylish department chain store which under one roof gathers some of the most prestigious fashion labels and top designers in the world. The advertisement chosen is a division of the Aïshti Campaign that was created by the famous designer Stephan Sagmeister and is part of a series of images promoting the premium lifestyle promised by Aïshti.

The advertisement was seen in every medium possible (Women and lifestyle magazines, Television ads, Online spreading, outdoor covers and billboards). However, we will be focusing on the humongous billboards found in Downtown Beirut.

A scientific, systematic and semiotic analysis of the advertisement has been undertaken, with Feminist and Marxist approaches, based on the concepts of Semiotics (Roland Barthes, 1965), Superstructure-Media (Karl Marx, 1848), the Beauty Myth (Naomi Wolf, 2002) and the Decoding of Advertisements (Judith Williamson, 1978) with least possible subjectivity.

The above mentioned advertisement included three elements:

–         The famous orange Aïshti box

–         Silhouette of a woman wearing a short dress

–         A naked woman holding a pair of scissors in her right hand

Story Line: Aïshti visits the Garden of Eden

The advertisement under study cannot be interpreted alone, rather a comprehensive look is needed to better understand the message that the designer wants to convey. Thus, by looking at the other images of the 2011 campaign a story line could be inferred. The naked woman is the ‘virgin’ woman in society. By ‘virgin’ we mean outside the Aïshti kingdom. She is still primitive. She is Eve. She is limited with her knowledge and understanding. She knows nothing but the Garden she was put in. At first we thought that the silhouette on the orange box is the shadow, but soon we reasoned that there is already a shadow beneath her. How can a person have two shadows? The dark ‘shadow’ image on the box is what Aishti can make out of a woman. That is, what they can make you become; from the state of nudity to the finest clothing sensation ever. Finally, the Aishti ‘Eve’ is seduced. Eve took a bite of the prohibited fruit and consequently she gets to know the ‘Truth’ (she was falsely promised to know as equally to what God knows). She is given a pair of scissors, and she chose to cut the elegant ribbon that separates her and the products compacted in the box. As the box opens, the Aishti products seem to jump outside with great force. It includes all what a woman wants. In contrast to the Biblical Eve, the Aishti Eve utilizes all that was given to her, with maximum satisfaction and joy. She is now lured into the Aishti world which gives her satisfactory emotions as sexual intercourse would have provided.


Decoding the Advertisement

Judith Williamson in “Decoding Advertisements” argues that a three step process is needed in effective advertising. The first is Association. All Aishti ads include the yellowish orange box very similar to the color and the rectangular shape of gold bars. The background is typically dark black, creating a great color contrast and making the Aishti brand more eye-catching. Furthermore, the real woman and the silhouette have symmetrical positioning. The woman with the naked body looks directly to the eyes of the audience. Although the ad is not clear whether it is promoting Aishti clothing, accessories, restaurant, magazine or architecture, it is clear is that the orange box represents the Aishti identity as a whole. “Advertising’s technique is to… gain meaning and to correlate them to tangible objects, linking the unattainable with the attainable” (Omni-Semiotics, 2009). Hence, Aishti will become associated with luxury.   

To be so, a Differentiation is needed. “The way in which difference is created is by means of an image” (Ibid). Williamson, in reference to Barthes, argues that products take on meaning as the signified: the orange box, from one system of meaning (the language level or the referent system) is transformed into a new signifier for the signified of the product: Aishti as luxury (at the myth level). Once this transfer has taken place the product itself comes to mean an image.

The image is the above stated Aishti identity: the luxurious lifestyle. This is what differentiates between this high class chain store and any other clothing store! You are not just any other shopper, you’re an Aishti client. They sell you beyond the product you buy.  They sell you more than clothing. They sell fashion. They sell more than an appearance. They sell a lifestyle. That is what makes you different as a client! You are now regarded as a high class citizen.  The box that represents Aishti products can, at some point, move from signifying meaning to actually generating meaning. That is, from meaning luxury to being luxury.

The third phase is the Repetition that Aishti excelled in doing. In all its ads it uses the trademark orange box with aishti2the elegant ribbon and the black contrast. According to Sagmeister “We honed Aïshti’s signature orange gift box, making it the visual centerpiece of the campaign” (Brofessional Review, 2012). The box quickly became a symbol for the brand, turning into an object of luxury.  Furthermore beautiful women are used on regular basis to promote the brand. The Aishti Campaign is like a Tsunami wave. When it hits, it is everywhere from billboards to magazines to online and TV coverage. They all convey the same message in a repetitive way. And, on the long run, it has its effects on the audience, as the redundancy effect is clearly obvious by now.

Aïshti’s golden box clearly reflects a certain lifestyle achieved through the purchase of Aishti products. This lifestyle, commonly sought, is the luxury life, the good life. Of course, the ‘good life’ as defined by the consumerist diction; where the ability to afford and purchase over-priced (if not insanely priced) branded products inevitably signify a happy good life and a social standing. Not to mention that the ad also aims to spread consumerism with ‘the more you buy the happier you can be reasoning (or mal-reasoning).

Through deconstructing the ad, the golden box is a sheer symbolic representation of Aïshti’s lavish image. The naked woman, with her fancy shadow, seems to reflect a consumerist-materialistic reality where the impression and value of a woman is not by her intellectual capabilities and unique character, but rather by how she looks like, her ‘shadow’ image.  The lighting, and its angle, is quite peculiar in this advertisement. For instance, the only source of light is that which creates a fancy shadow of the naked woman. In other words, there is no other way to light her up.

            aishti_campaign_canoeThe beauty myth is quite evident in this campaign. “The ads were seen   as sexist and another example of “sex sells”… identifying art from eroticism became an almost impossible task to accomplish” (Brofessional Review, 2012). First and foremost, the usage of a female element and complete nudity to attract eyeballs is very stereotypical! The body of the woman is that of an ‘ideal model’ skinny body. This, by itself, reflects the stereotypical marketing through media towards women; targeting their insecurities and questioning their self-image. Also, from a Feminist perspective, Aïshti’s ad campaign and all what it stands for demeans the character and image of women into a shadow character existing exclusively to look lavishly good and impress the other sex. “I used to love Aïshti’s previous ads. They communicated glamour, exclusiveness and made me dream. But this advertisement came as a shocker to me… It felt like if I’m not dressed from Aïshti, I should feel naked” writes a famous blogger and a loyal client Ivy Says, frustrated from that specific image.

“Advertisements put without more serious considerations about location are made to fail. There is a problem though…we live in an advertising jungle in Lebanon” writes Rita Kml in Advertising: the Case of Lebanon (2012). Located in Solidere, Downtown Beirut, one can infer the target audience: the upper class. In other words, Aishti is the commercial manifestation of the upper class’s lifestyle. Women incessantly seek to look superhumanly perfect and become ‘shopaholic’ due to the consumerist mentality that they were fed. It’s true that billboard advertisement is common and relatively cheap. But, the location of Aïshti’s billboard ads makes it an exception. All billboards are well-centered around Downtown Beirut; not to mention that this advertisement campaign was well promoted in other types of media.

            The most dangerous outcome of such advertisements is the manufacturing of consent. When people are heavily bombarded with such ads, they generally endorse the concepts and notions upheld in it as normal. The process of promoting a consumerist lifestyle, with all the sexism, beauty myths, class segregation and racism that are its marketing tools, has been successful due to people’s general consent towards media; whereby accountability and questioning seem to be qualities exclusive to political processes. While for the media, and all its ever-increasing mediums, consent has been smoothly manufactured through the keen targeting of the masses’ insecurities, ignorance, ego, greed, sexuality and individualism.

Hrag Avedanian and Ibrahim Halawi

Tagged , , , , , , ,

Change Starts With a Whisper


Elections at the Lebanese American University are back, but what comes with them is unclear.

After the postponement last semester, due to political tensions, the administration announced that March 30 is the new Election Day on the Beirut and Byblos campuses. “March 30, 2012 will be a defining day on LAU campuses: you, LAU students, will exercise democracy”, the collective email from the Dean of Students said.

However, a student cannot but remember previous experiences with elections at LAU, when clashes occurred between the two renowned political blocs, March 8 and 14. A number of security measurements were taken to ensure students’ safety and their democratic right to vote.

Recall Aristotle’s definition of the human being: “Man is by nature a political animal”. Thereby, it is a healthy phenomenon to be politically active. Personally, I prefer to deal with people who have different ideologies from mine than those who have no ideologies at all.

LAU after all is committed to “…student centeredness, civic engagement, the education of the whole person, and the formation of leaders in a diverse world”, another letter from the university declares. Allowing democratic elections can mean opening a gate to the formation of leaders. Yet, who ensure fair and democratic elections? And to push the point further, what will happen to the losers? Will their voice be silenced for good? What chance of being heard do minorities have in the midst of a sea of majorities?

There are questions that remain unanswered. It is worth mentioning though that the election rules at LAU have changed to a “one man, one vote” system. Since this will be implemented in the upcoming election, students will have an equal opportunity to be elected, at least in theory. This, alongside the fact that the university administration has allowed the Lebanese Association for Democratic Elections to monitor the elections, will hopefully ensure fair play.

Another such assurance comes from strict security measures on Election Day. All entrances will be monitored. Students will not be allowed to park on campus.  Political and religious cheering and sloganeering will not be allowed. Wearing vests with campaign or groups’ logos or indicating any political factions’ colors will not be tolerated. Cell phones or similar electronic devices will not be permitted in the counting rooms. Elections results will not be verbally shared with students on campus and many more. If there is any disruption on the day of elections, responsible students will be severely sanctioned. This could include immediate suspension.


Something we’re far from is ‘unity in diversity’. Imagine the contribution of all the students acting as one. I’m certain that we can reach that stage, if we decide to change. Sportsmanship and ethics should define us, not ignorance and violence. Students should feel secure as they enter our gates, and not the way around.

Unfortunately, however, Election Day has become an intimidating term for many LAU students; this is why some of them have already decided that they will vote by not voting. On the other hand, some are still wondering along with Shakespeare, “To vote or not to vote, that is the question.”

Personally, I am voting. I am voting because it is my obligation as a committed youth. I am voting because I believe that we can change, and change starts with a whisper, your vote. And that whisper grows and becomes a call.

I call on LAU students of both campuses, not to avoid Election Day, but to go to the voting rooms and vote. Vote for the concepts you believe in. Vote for the runners who share your vision. Yes, you can! Raise your voice. Be heard!


Hrag T. Avedanian



Tagged , , , , , , , , , ,


    Lebanon, with its strictly sectarian system, is a unique nest of interreligious coexistence. Three monotheistic religions and about eighteen official sects are integrated in the Lebanese people’s daily lives. The religious pluralism gives rise to political instability within Lebanon’s civil and public spheres. Putting aside the once-in-a-while political ups and downs, the Lebanese have learned to tolerate the “other”, share their land, breathe the same air, live under the same sun, and declare everlasting brotherhood. This partnership reached a new horizon when interreligious marriages were not so uncommon anymore, and religious conversions were not that much of a “big deal”. Lebanon being the window to the Middle East is an ideological bridge, linking the East to the West, would be one of the first countries to be influenced by the notion of globalization, where the world would become, in Marshall McLuhan’s words, a ‘global village’, where geographic, political, economic, cultural and religious boundaries are no more respected, actually no more exist. Such is the case in Lebanon and the issue of interreligious marriages. Would the Lebanese also find a way to ‘solve’ this issue? Or would the “Christian Mohammads” and “Muslim Georges” carry Lebanese nationalities without having a real sense of identity to a single faith? For many couples religion unifies and strengthens their marriage, but for others it tears them apart. The latter is much more predictable. 

   Views regarding interreligious marriages are very much diverse, yet overlapping. Human rights activists vigorously fight that love is a sacred right. They back up their argument with the UN Universal Declaration of Human Rights’ 16th article, where it states that: “Men and women of full age, without any limitation due to race, nationality or religion, have the right to marry and to found a family”. However, how realistic and future-oriented is this view? Do humans also have the right to be selfish? To live the present and forgo the future? To live romance and gamble faith? And to choose love over religion? When individuals from two different religions marry, they sometimes begin a lifetime of disagreements that can be devastating to the sacred union of marriage and parenthood. When disagreements arise, they are often over different views on core values, such as faith, prayer, repentance, forgiveness, respect, love, and compassion. These differences can stir up difficult conflict over religious upbringing of children, over decisions about how to handle life events such as birth, death, and holiday celebrations, and over the absence of a religious bond in the relationship. 

   Those who follow the philosophy of Kahlil Gibran are very much open to interreligious marriages. Gibran had a unique view of religious diversities as such: “I love you when you bow in your mosque, kneel in your temple, pray in your church; for you and I are sons of one religion, and it is the spirit” (The Voice of the Poet). However religious texts clearly state that religions are very much different and many of their verses forbid interreligious marriages. In general, Muslim men are not permitted to marry non-Muslim women. “Do not marry unbelieving women until they believe” (Qur’an 2:221). An exception is made for Muslim men to marry Jewish and Christian women, who are referred to as “People of the Book”. The children of such a union are always to be raised in the faith of Islam. Yet Gibran states: “You may give them your love but not your thoughts, for they have their own thoughts” (On Children, The Prophet). The Quranic verse continues: “Nor marry your girls to unbelievers until they believe”. No exception is given for women to marry Jews and Christians, so the law states that she may only marry a believing (Muslim) man. A Muslim woman does not follow the leadership of someone who does not share her faith and values. According to the Torah, Jews should not intermarry because their children will turn to other religions. “You shall not intermarry with them (other nations), do not give your daughters to their sons or take their daughters for your sons. For you will turn your children away from Me to worship other gods…” (Deuteronomy 7:1-3). Even St. Paul is exhibiting total intolerance of non-Christian faith groups; “Do not be yoked together with unbelievers. For what do righteousness and wickedness have in common? Or what fellowship can light have with darkness? What harmony is there between Christ and Belial? Or what does a believer have in common with an unbeliever? (2 Corinthians 6:14-15). Some may argue that these religious texts as old-fashioned, but that may even give rise to questioning God Himself.

 Political activists validate their tolerance of interreligious marriages with the argument that if multiple religions are tolerated within a country, multiple religions within a family should be allowed too. However, take the concept of Ashura. Shockingly, asking Muslims about the religious event would not just result in different but also contrasting answers. The two viewpoints belong to the Shiite and Sunni sects that although sub branches of a single religion, hold diverse perspectives of the same religious event. There are differences and misunderstandings within one religion and between sects; then what if it were in between two different religions? So now try to imagine a child having a Shiite father and a Sunni mother. How would both approach to teach their child religious obligations, such as Ashura? Whose perspective is the priority? Having in mind that we are still a patriarchal community to a certain extent, the father’s sect would have primary loyalty than the mother’s. So would the mother’s sect and beliefs be completely ignored? And what happened to women’s rights and equality? Although the Jewish community in Lebanon is small and ‘hidden’, but let’s take the surprising combination of a Jewish and Shiite couple. Who would the child tend towards? The Shiite community, where they shed tons of blood and martyrs to free the country’s Southern region and achieve Lebanon’s geographic integrity? Or towards the Jewish state, where they lead an immoral war against innocent people to regain the integrity of the ‘promised land’? Furthermore Orthodox Judaism considers a person born of a Jewish mother to be Jewish, yet in Islam, the child must be raised in the faith of Islam. So who “wins”?

   Romantics believe that “love is blind”. They stress that one cannot just choose his/her life partner; instead, destiny has already chosen his/her soul mate for him/her. You can see couples bragging about their ‘love at first sight’, that butterfly feeling in their stomach, the increase of adrenaline in their veins, the sudden heart pumps, and cupids flying above them. Tolerating interreligious marriages, they stress that no one can forbid the other from loving and being loved, for “What God has united, man must not divide” (Matthew 19:6). While interfaith relationships develop based on a mutual respect for religious diversity, sometimes major differences in fundamental beliefs pose difficulties in finding a common ground. Religious differences could bring complexities in their married life, starting with religious conversions. Religious conversion may be a matter of just a brief ceremony, but do not underestimate this ritual as a trivial matter. Taking this oath will set a tone for your life and your children’s lives. You will soon find out that the conversion was not just a matter of satisfying the sentimental obsession of the parents-in-law, but a binding commitment guarded by every member of the new community. As associating partners with Allah is the greatest of all sins. Offering prayers or supplications to anyone, living or dead, is an unpardonable sin. Therefore, one should be prepared to acceptconversion to a new religion as a serious and irreversible process.

   Other activists argue that, in the truest sense, marriage is a secular act and not a religious one. Unfortunately, some religious leaders and communities would like to use the wedding as a tool for their ambition of religious expansion. This is not true. It is not a case of religious expansionism rather than preservation of generations, heritage, culture, values, traditions, and sovereign identities. Those who do not view marriage in its religious aspect are not looking at marriage in its future sense. In an inter-faith couple there is often no room to compromise without one spouse giving up some of their beliefs. Religious conversion is not a hollow ritual devoid of any meaning or consequences. Let’s take a Christian-Muslim marriage as an example. As per the Shahada oath to convert to Islam, one accepts and declares that there is no God but Allah and Muhammad is his messenger. Further, you acknowledge that associating others (like Jesus) with Allah is the greatest of all sins. Similarly, baptism before a church wedding means conversion to Christianity and a commitment to repudiate former practices (of Islam) and to live with Christ forever. Young children get confused with mixed and often conflicted messages. When confronted with such duplicity, children lose faith in any God or religion. Children with unclear religious orientations tend to be more nonreligious to avoid such complexities. This would cause a much more serious problem of atheism. Plus, to understand the relationship between the two religions a question pops up: “Is Jesus’ father, Mohammad’s God?” That is another story.

   Do you see how complex these situations are? These were simple examples with no exaggerations whatsoever. There are many more simple things that make a big difference in interreligious marriages. The family kitchen and cuisine could be one of those simple complexities, where one’s national dish may be a ‘Haram’ to the other’s culture, or the wardrobe of one would be an insult to the other’s religion. When Jesus and his disciples were invited to a wedding in Cana (Lebanon) and when the wine ran out Jesus turned water into wine by performing a miracle. Wine is also used in religious ceremonies in almost all churches. However in Islam alcohol is strictly forbidden. Eating pork meat is another sin for Muslims, yet several cultures include pork meat in their dishes, the Armenian cuisine being one of them. And the complexities continue. Further, divorce rates in interfaith marriages are double compared to within the same faith marriages. A survey done by in March 2002 show that 50% of interfaith couples don’t last, separate and divorce; 25% of couples endure marriages which are almost totally lacking in intimacy; they co-exist in two solitudes, and the remaining 25% live in happy, mutually supportive marriages.

   The Holy Bible states: “Love is patient, love is kind… It is not self-seeking”. (Corinthians 13:4-5). Be patient. Choose your life partners with care. Love both with heart and mind. Do not be self seeking, but rather think of who would come after you. Think about the infants you give life to, about their future, their psychological stability, their self-esteem and confidence, their identity and their relationship with God Almighty. You may be wise and faithful to your primary cultural group or you may go ahead and sing Elvis’ “I Can’t Help Falling in Love With You”. You’d better choose the first!

Hrag T. Avedanian

Tagged , , , , , , , , , , , , ,



A Must Watch Documentary

“The film takes you on a fascinating journey and by putting the pieces of
the puzzle together, step by step it breaks down the walls of silence.

Göran Gunner,
Associate Professor,
Church of Sweden Research Unit.

“Grandma was not like any old granny.
She was weird. Nobody liked her.
She avoided physical contact.
She never hugged, or wanted to be hugged.
She never kissed, she never smiled.
Her blue tattoos on her face and hands were appalling.
The children were scared of her. What was wrong with grandma?
Why did she have these tattoos?
Who tattooed her?
Why did she speak Kurdish?”

Grandma’s Tattoos: A story about a brutal past, about war, sexual violence and slavery. A journey in search for the truth.


Grandma’s Tattoos unveils the story of the Armenian women driven out of Ottoman Turkey during the First World War.

The documentary was well appreciated worldwide, yet it had its fine percentage of critics usually from Turkish oriented sources…  As usual: A DENIAL OF THE TRUTH.

Suzanne Khardalian is a Lebanese-Armenian film maker, graduated from the American University of Beirut with a degree in Biology and Fletcher School for Law and Diplomacy, Tufts University with an MA in International Relations.

She had the guts to speak about the unspoken and she shared it with the world.

The premier in Lebanon on November 10, 2011 was ‘full room’ and well carved in the minds of the crowd.

The documentary was on Al Jazeera several times early this year and made a big controversy in the press. You can watch it on this link:

You can read an interview with Suzanne Khardalian in Armenian, conducted by Nora Parseghian, an Editor in Aztag Daily Newspaper. The interview is of two parts. Follow the following links:

You can find out more about the documentary and access the gallery through the official website of the documentary:

Thank you Suzzane Khardalian for breaking the silence.



Բարի, գեղեցիկ, առաքինի ընկերը մարդուն…

Կիրակի էր… 4 դեկտեմբեր 2011… «Վանայ Ձայն»-ի եւ յեղափոխական երգերու օրն է կիրակին… Ինչպէս միշտ, «Վանայ Ձայն»-ը քիչ մը աւելի բարձր կը հնչէ մեր տան մէջ: Բայց յաճախ «կ՛անցնին» մահազդներ, որոնք կը նեղացնէին մթնոլորտը եւ, հետեւաբար, կը ցածցնէի ձայնը… Բայց այդ օր` ո՛չ: Ընդհակառա՛կն աւելի մօտեցայ ձայնասփիւռին… նախազգացում մը ունէի… Եւ երանի սխալ ըլլար…

Նեղացուցիչ էր լուրը, բայց` իրա՛ւ: Ոչ եւս է Ճորճ Աբէլեան… Ընկեր Ճորճը, մեր ընկեր Ճորճը:

Ընկեր Ճորճը, որ յոգնիլ չէր գիտեր, ընկեր Ճորճը, որ նահանջ չէր ճանչնար: Սրամիտ ու հեռատես, ազգային ու աւանդապահ… Օրինակելի գործիչ, առաջնորդ ու ղեկավար:

 Շատ բան կը պարտի գաղութս Ճորճ Աբէլեանին ու անոր տարիներու ծառայութեան` ի նպաստ ազգիս ու անոր Դատին: Իսկ հիմնական կորուստը` Այնճարին ու Քեսապին… Անոնք կորսնցուցին հսկայ գաղափարական մարդ մը:

 Քեսապ ծնած Աբէլեան, Քորքիւնէ գիւղին պարծանքն է… իսկ զարմանալի չէ, որ ան զատած է Այնճարը որպէս իր վերջնական ապրելավայրը, որովհետեւ Այնճարը իսկապէս Հայաստանէն դուրս Հայաստան մըն է, հայրենիքէն դուրս հայրենիք մը: Այնճարը նաեւ դարձաւ ընկեր Ճորճին հարազատ տունն ու միջավայրը, ուր ան շարունակեց ստեղծագործել ու գիրքեր եւ յօդուածներ հրատարակել:

 Պէտք է խոստովանիմ, որ ընկեր Ճորճին «Ցկեանս նահատակութիւն»-ը եղաւ հայերէն առաջին գիրքը, որ ծայրէ ծայր անհամբեր կարդացի եւ եղաւ այդ կամուրջը իմ եւ հայերէն գիրքի հանդէպ սիրոյս: Տակաւին վերջերս էր, որ աւարտեցի ընկեր Ճորճին «Մաքարոնի թիլէկ- թիլէկ»-ը: Այդ գիրքը, որ ի՛նք մակագրեց ինծի` «Երիտասարդ մտաւորական Հրակ Աւետանեանի» գրութեամբ: Շնորհակա՛լ եմ, ընկեր Ճորճ, բայց դո՛ւն ես մտաւորականը:

 Ի՜նչ մարդ է ընկեր Ճորճը… Ի՜նչ…

 Այնճարի իր բնակարանին մէջ նստած` Նորա Բարսեղեանին ու ինծի պատմեց խոստումի մը մասին, որ ան տուած էր: «Մինչեւ Ցեղասպանութեան 100-ամեակը, 100 պատմութիւն պիտի գրեմ «Ցկեանս նահատակութիւն» գիրքի շարքին մէջ»: Տակաւին կը յիշեմ ժպիտը, երբ այդ կ՛ըսէր:

 Իսկ հիմա ի՞նչ… Ո՞վ պիտի շարունակէ «Ցկեանս նահատակութիւն»-ը: Ո՞վ պիտի անմահացնէ մեր ազգի ամէնէն յատկանշական դէպքերը… Ո՞վ պիտի զգուշացնէ մեզ ձիւնագնդակներէն… Ո՞վ…

 Աստուած հոգիդ լուսաւորէ, ընկեր Ճորճ: Այնճարի յաղթական հողը հարազատ է հոգւոյդ… թող թեթեւ գայ նաեւ ոսկորներուդ:

 Մնաս բարով, ընկեր Ճորճ` բարի, գեղեցիկ, առաքինի ընկերը մարդուն…



   Ու բարձրացանք բեմ: Ութսուն հոգիով: Խանդավառ: Պիտի թնդացնէինք սրահը, ցոյց պիտի տայինք, թէ ի՛նչ կը նշանակէ հայ ըլլալ, թէ ի՛նչ է մեր մշակութային հարստութիւնը, թէ ինչպէ՛ս տէր կը կանգնինք մեր պապերուն ժառանգութիւններուն:

Պիտի հրամցնէինք հայկական պարերու փունջ մը, պիտի հնչէր հայ երգը ու թնդար հայ պարը, պիտի հնչէր տհոլն ու փչէր զուռնան, … որպէսզի պարէր «Սիփան»ը:

Այո՛, Հայ աւետարանական Շամլեան-Թաթիկեան երկրորդական վարժարանի Սիփանը… «Սիփան» պարախումբը: Մէկուկէս տարիներու փորձերէն ետք, պատրաստ էինք բեմ բարձրանալու:

Վարագոյրները բացուեցան ու սկսաւ «Վաղարշապատը»: Հանդիսատեսները այնքա՛ն հրճուանքով ու զմայլումով կը դիտէին մեզ… Գեղեցիկ եւ զուլալ երաժշտութիւն, 80 կայտառ պարողներ, աշխուժ ու ճոխ պար: Ասոնց վրայ աւելցաւ նաեւ մեծ տղոց կազմած բերդը. հոյակապ պատկեր էր իսկապէս: Իրարու յաջորդեցին, հերթաբար, 18 պարեր, ինչպէս` «Սարերի հովին մեռնեմ»ը, «Թամզարա»ն, «Զանգեզուր»ը, «Կը քելէ»ն, «Զարթօնք»ը, «Հայրենիք»ը եւ ուրիշներ, բոլորն ալ` եռանդով ու գոյներով հարուստ պարեր… հրապուրիչ պարեր:

«Սիփան»ի հիմնադիրն ու պարուսոյցը, այլ խօսքով` «սիփանամայրը», ինչպէս որ ես կը կոչեմ զինք, Գարինա Ալեքսանդրեանն է: Համազգայինի գեղարուեստական դպրոցի հիմնական եւ առաջին սիւներէն, որ հիմնեց Համազգայինի պարի դպրոցը եւ տարիներ շարունակ ծառայած է գաղութին` առանց որեւէ ակնկալութեան:

Ան իր տարիներու փորձառութիւնը հաւաքեց ու անգամ մը եւս հաստատեց, որ հայը չի մեռնիր… Աւելի ճիշդը` չի գիտեր մեռնիլ…

Գարինա Ալեքսանդրեանը իր արհեստավարժութեան եւ մանկավարժական փորձառութեան շնորհիւ` այս հսկայ ու հզօր մշակութային «բանակը» կազմեց, «զինեց» ու համաշխարհայնացման դէմ «ճակատելու» ղրկեց…

Ան պարողները հաւաքեց «Սիփան»ի հարազատ երդիքին տակ, միշտ հաւատալով, որ ժողովուրդի մը ապագան իր նորահաս սերունդն է: Եւ եթէ զարկ տանք գործնական հայապահպանման աշխատանքին, ոչ միայն կը փրկենք ներկայ սերունդը օտարամոլութենէ, այլ նաեւ ապահոված կ՛ըլլանք մեր ազգին անվտանգութիւնը` ապագայի նկատմամբ, նուազագոյնը` մեր մշակոյթի եւ ինքնութեան գծով:

Ինծի համար իրապէս մեծ հպարտութիւն էր մաս կազմել Հայ աւետարանական Շամլեան-Թաթիկեան վարժարանի «Սիփան»ի մեծ ընտանիքին, որուն անդամակցելու միակ պայմանը փափաքն է սորվելու եւ զարգացնելու հայկական պարը եւ ոչ այլ չափանիշ:

Պարախումբը կը հաւատայ, որ ազգային մշակոյթի տիրութեամբ ու զարգացումով ա՛լ աւելի կը սաստկանայ հայուն պայքարը… մե՛ր պայքարը:

Եւ ճիշդ այս պատճառով է, որ «Սիփան»ը կը հրամցնէ միմիայն հայկականութիւն: Կը հրամցնէ հայկական պարեղանակներ ու երգեր: Կը հրամցնէ հայկական տարբեր շրջաններու ազգագրական պարերու շարժումներ, միշտ` նորաձեւուած  տարբերակով:

«Սիփանամայր»ը ի՛նք կը դասաւորէ պարերը, միշտ նոր շարժումներով ու իր անձնական ստեղծագործութեամբ:

Իրապէս այդ պարերու փունջը անդարանելի էր հանդիսատեսին համար… մէկ հոյակապ պարէ ետք` միւսը` … դեռ առաջինէն չկշտացած` կը յաջորդէր երկրորդը, դեռ երկրորդէն նոր արբեցած` կը հասնէր երրորդը…

Յատկանշական էր «Մենք ենք մեր սարերը» պարը, որ ընդառաջելով ժողովուրդին առաջարկին, աւելի ճիշդը` պնդումին, ելոյթի աւարտին անգամ մը եւս պարեցինք` դարձեալ շեշտելով, որ մենք ենք մեր սարերը, մենք ենք մեր մշակոյթը, մենք ենք մեր ինքնութիւնը:

Իսկ «Սիփան»ը հայութեան երկրորդ Մասիսն է, որ հայրական սարի դեր կը խաղայ` պաշտպանելով մեզ ձուլումէ, անտարբերութենէ, արմատախիլ ըլլալէ, կեղծիքներ դառնալէ եւ օտարամոլ երեւոյթներէ:


Գէորգ Էմինի «Սասունցիների պարի»ն նման պարեց «Սիփան»ը ու ողջ աշխարհը հիացաւ: «Սիփան»ը պարեց… ու պատմեց պատմութիւնը ժողովուրդի մը… քաջ ժողովուրդի մը, որ իր ջանքով ու կամքով պարել գիտէ: Ժողովուրդ մը, որ հակառակ բոլոր դժուարութիւններուն գիտէ քէֆ ընել եւ ամէն իյնալէ ետք, «վերածնունդ» մը կ՛ապրի իսկական փիւնիկի նման:

Պարեց «Սիփան»ը ու հայ մշակոյթը վերածնունդ ապրեցաւ:

Հրակ Թ. Աւետանեան


«Մուսա Լերան գիւղերէն, Այնճար եկած ենք…»:

Մուսա Լեռ… Լեռ մը, որուն խորհրդանիշն է հերոսութիւնը:

Այնճար… Գիւղ մը, որուն դրոշմն է` հայկականութիւնը:

Ինչպէ՞ս կարելի է Հայոց պատմութիւնը սերտել եւ չոգեւորուիլ Մուսա Տաղի հերոսամարտով:

Ինչպէ՞ս կարելի է Լիբանան ապրիլ եւ չհպարտանալ Այնճարով:

1915-ի Ցեղասպանութեան ընթացքին, երբ թուրքը որոշեց ամէն գնով վերջնականապէս խլել հայութեան հողերը, եղան շրջաններ, որոնք ոչխարի նման յանձնուեցան թուրքին եաթաղանին: Ուրիշներ «Ազատութիւն կամ մահ» դրօշը բարձրացուցած` մերժեցին հետեւիլ թուրքին գծած ճակատագրին, որովհետեւ գիտէին, թէ իրենց երթը պիտի առաջնորդուէր ոսկեզօծ դրօշակով մը, որուն վրայ հիւսուած էր «Յաղթանակը»:

Մուսա Լեռը այն շրջաններէն եղաւ, որուն համար պատուաւոր մահը, իր պապենական ժայռերուն վրայ, շատ աւելի անուշ էր, քան ապրիլ շան մը նման` բարբարոս թուրքին ոճրագործ ձեռքերուն տակ:

1915-ին Մուսա Լերան հայութիւնը արդէն ամփոփուած էր 6 հայաբնակ գիւղերու մէջ` Հաճի Հապիպլի, Վագըֆ, Խըտըրպէկ, Պիթիաս, Եողուն Օլուք եւ Քապպուսիէ: Ուրբաթ, 30 յուլիսին, Ճեպել Մուսան ալ ստացաւ տարագրութեան պաշտօնական հրահանգը: Շրջանին հայութեան որոշումը շատ յստակ էր ու վճռական… Լեռ բարձրանալ ու մինչեւ վերջին շունչ պայքարիլ թշնամիին դէմ: Եւ այդպէս, Մուսա Լերան 5311 բնակիչներէն 4231-ը բարձրացաւ լեռ ու սպառնալիք ղրկեց թուրքին` ըսելով. «Մենք լեռն ենք տակաւին, թող ետ գայ թշնամին»: 40 օրուան մէջ եւ 3 ճակատամարտերու իբրեւ արդիւնք` մուսալերցիք կատարեալ յաղթանակ ձեռք ձգեցին, դառնալով քաջութեան ու արիութեան մարմնացումը:

Ու այսպէս, բնականաբար, մուսալեռցիները եղան մեր ժողովուրդի հերոս տարրերը, որոնք հսկայական ներդրում ունեցան մեր զինեալ պայքարի պատմութեան մէջ: Յիշեցնեմ որ զինեալ պայքարի ռահվիրան` Պետիկ Ինճէեանը մուսալեռցի-այնճարցի մըն էր: Մեր ազգային ու մտաւորական կեանքին մէջ ալ յստակ են մուսալեռցիներուն անկրկնելի ծառայութիւնները` Մովսէս Տէր Գալուստեանի, Սարգիս Զէյթլեանի, Պօղոս Սնապեանի…

Մուսա Լեռը դադրեցաւ միմիայն ժայռ մը ըլլալէ, այլ դարձաւ սփիւռքահայութեան նոր Մասիսը: Մուսա Լեռը դարձաւ այն վէմը, որուն վրայ յենեցաւ ոչ միայն մուսա լեռցին, այլ անկէ շունչ առաւ նաեւ սփիւռքահայը` անգամ մը եւս շեշտելով այն գաղափարը, որ` «Միայն զէնքով կայ հայոց փրկութիւն»:

Իսկ մուսալեռցին դարձաւ այն տիպարը, որուն ընկերակցութիւնը եւ ներկայութիւնը փափաքելի էր ամէնուրեք: Այս մէկը շատ յստակ է մինչեւ օրս մեր այնճարցի բարեկամ-բարեկամուհիներու հարազատ ներկայութեամբ:

Ճեպել Մուսայէն` Փոր Սայիտ, ապա դարձեալ Մուսա Լեռ: Մուսա Լեռէն Թրիփոլի, Թրիփոլիէն Պասիթ եւ վերջապէս` Այնճար, ուր մուսալեռցին փաստեց, թէ ինք ո՛վ է, ուրկէ՛ եկած է ու դէպի ո՛ւր կ՛երթայ:

Մուսալեռցիք լեռը վերածեցին ժայռի, ժայռը վերածեցին հողի, իսկ հողը` հացի: Բազմացան, բարձրացան, շէնցուցին, ստեղծագործեցին եւ վերստին ապրեցան իսկական փիւնիկի նման:

Ահաւասիկ այսօր կը վայելենք դրախտավայր Այնճարը, ուր մուսալեռցիք, հոն հասնելու առաջին իսկ օրէն, սկսան նախապատրաստական աշխատանքի ու հիմնեցին ազգային, կրթական, հոգեւոր ու մշակութային կառոյցներ: Այնճար տակաւին պահած է սուէտահայոց գաւառաբարբառը` հայ ժողովուրդի ազգագրական գանձերէն մին: Մուսալեռցիք գիւղը վերածեցին փոքրիկ Հայաստանի ուր իսկապէս ամէն ինչ ու ամէն բան հայկական է:

Գիւղը տարուէ տարի նուաճումներ արձանագրեց` այնճարցիներուն օրինապաշտ եւ նուիրեալ, յանդուգն եւ խիզախ, հիւրընկալ եւ հիւրասէր, իմաստուն եւ սրամիտ, արուեստասէր ու արուեստագէտ, տիպար ու վճռական ըլլալուն պատճառով:

Հետաքրքական է` ինչպէս պատկանելիութիւնս փոխուած է ծննդավայրիս` Պէյրութի նկատմամբ: Այսօր Այնճարի հողին վրայ է որ ես ինքզինքս ա՛լ աւելի հայ կը զգամ: Այնճարի լեռներուն ընդմէջէն է, որ Արարատը ազատագրելու տենչը կ՛ամրանայ մէջս: Այնճարի Հարաչին է, որ զիս կը յիշեցնէ, թէ Արաքս գետը մեզ կը սպասէ: Այնճարի տաուլ- զուռնան ու «Հէլէ հէլէ»ն են, որ կ՛ապացուցեն, թէ հայ ժողովուրդը, հակառակ նեղ պայմաններուն ու մթնոլորտին, չի յուսահատիր, իր քէֆը կ՛ընէ, կենացները կը խմէ եւ հպարտօրէն շուրջպարը կը պարէ:

Հաւանաբար միշտ ալ մնամ պէյրութցի «եապանճօ»ն, բայց հոգիս միշտ ալ պիտի մնայ «այնճարցի» եւ ոչ մէկը կրնայ զիս զրկել այդ զգացումէն: Երանելի կ՛ըլլար Այնճարի պապուկներուն ու մայրիկներուն օրհնութիւնը ստանալ այս կապակցութեամբ:

Կը խոստովանիմ, որ շատ անգամ կը նեղանայի, երբ Մուսա Լերան հերոսամարտի եւ Այնճարի հիմնադրութեան յոբելենական մարմինին անունով շնորհաւորէին աշխարհի բոլոր մուսալեռցի-այնճարցիները, որովհետեւ կը հաւատամ, որ պէտք չէ հերոսամարտը սահմանել մուսալեռցիներուն եւ այնճարցիներուն միայն:

Մուսա Լերան հերոսամարտը ողջ հայութեան յաղթանակն է:

Այնճարի հիմնադրութիւնը համայն հայութեան պարծանքն է:

Օ՜ն, ուրեմն… Օ՜ն, յառա՜ջ… Արարատէն ետք Մուսա Լերան վերատիրանալու ու տեսնելու այդ լուսաշող առաւօտը, ուր Մուսա Լերան յաղթական գագաթին վրայ կը շողայ հայկական եռագոյն դրօշը:


Tagged , , , , , ,


«Հայ ժողովուրդը հողին մէջ ուրիշ է… Հողէն դուրս կը մեռնի »:


 Երգ, պար, երաժշտութիւն, մշակոյթ, ստեղծագործութիւն, կեանք, ինքնութիւն… հայու ինքնութիւն: «Հայը»` իբրեւ աշխարհի ամէնէն հին ժողովուրդներէն մէկը, ունի իր հազարաւոր տարիներու պատմութիւնը եւ` ի՜նչ պատմութիւն… Պատերազմ, յաղթանակներ, թագաւորութիւններ, աւանդութիւն, մշակոյթ, ցեղասպանութիւն եւ, ամէնէն կարեւորը, վերածնո՛ւնդ: Մէկ խօսքով` հայը մէկն է այն ժողովուրդներէն, որոնք մեռնիլ չեն գիտեր: Ահա հասանք 21-րդ դար, երբ համաշխարհայնացումը գլուխը առած` գացած է, մենք եւս սկսած ենք շեղիլ հայ ժողովուրդի իսկական տիպարէն, փիւնիկեան ինքնութենէն եւ հայկական մշակութային ու այլ արժէքներուն դիմաց կանգնեցուցած են հաստ ու հսկայ պատեր… Դարձած ենք օտարամոլ, դարձած ենք կեղծիքներով առաջնորդուող: Յիշեցնեմ Ուիլիըմ Սարոյեանի խօսքը. «Ուրանալ ինքնութիւնը` կը նշանակէ գոյութիւն չունենալ»:

Վերջին շաբաթներուն բաւական ցնցիչ իրադարձութիւններ տեղի ունեցան իսկապէս. քանի մը ԼԵՄ¬ականներով պտոյտ մը կատարեցինք Արաքս փողոցին մէջ` Պուրճ Համուտի սրտին վրայ, որ կը կոչուի սփիւռքի մայրաքաղաքը, լիբանանահայութեան կորիզը:

 Երեւակայեցէք պահ մը, թէ ո՛ւր կը գտնուէինք. տեղ մը, ուր հայը հերոս է, ուր փողոցները Եռագոյնով զարդարուած են, շէնքերուն մուտքերը զինանշաններով օրհնուած են, ուր կը խօսին հայերէն… Իջանք մեր փոքրիկ Հայաստանը, սփիւռքի Հայաստանը:

 Գիտակցաբար ուղղուեցանք հոն, որպէսզի համտեսենք Արաքսի զուլալ ջուրէն, բայց դժբախտաբար տեսանք, որ «Արաքս»ի ջուրը կարծէք սկսած է պղտորիլ, ցեխոտիլ եւ թունաւորուիլ:

Մենք մեզ գտանք տեղ մը, ուր թրքացման ալիքը սկսած է հարուածել, ուր ազգային արժանապատուութիւնն ու հպարտութիւնը նահանջ արձանագրած է, ուր մեր քաղցր լեզուն կ՛աղաւաղի, ուր մեր թշնամիին արտադրութիւնները կը վաճառուին:

Մենք մեզ գտանք այնպիսի տարածքի մէջ, ուր օտար լեզուն կը գերադասէ մայրենիին, ուր կը քաջալերուին թրքական արտադրութիւնները, ուտելիքները եւ հագուստները, անշուշտ կը դիտուին թրքական անբարոյ ֆիլմաշարերը:

Մենք մեզ գտանք այնպիսի հողի մը վրայ, ուր սկսած է տիրական ըլլալ «Ո՛ւր հաց, հոն կաց» փիլիսոփայութիւնը… Ուր անհատական շահերը կը գերադասեն ազգին շահերուն…

Հանդիպեցայ այնպիսի անձերու, որոնց հայ ըլլալը անհաւատալի կը թուի, անոնք հաւանաբար չակերտեալ հայ պէտք է կոչուին…

Տակաւին մտքիս մէջ կը հարուածէ երիտասարդ հայ վաճառականի մը պատասխանը, երբ հարցուցի, թէ ի՞նչ կը զգայ Թուրքիա երթալով… «Հանգի՜ստ,¬ ըսաւ,¬ կը յարգեն մեզ, շա՜տ, մենք եղբայրներ ենք` կ՛ըսեն», հաստատեց` իսկապէս հաւատալով իր ըսածին: Շատ հաւանաբար Ցեղասպանութեան վերաբերող դասաւանդութեան քննութեան ձախողած է այս երիտասարդը, որովհետեւ անոր համար համիտեան ջարդերն ու ապրիլեան ցեղասպանութիւնը ոչինչ կ՛ըսեն, Հրանդ Տինքի ահաբեկումն ու ազրպէյճանական ջարդերը կրնան «յարգանք»ի արտայայտութիւն ըլլալ իրեն համար, իսկ Էրտողանի սպառնալիքները` Թուրքիոյ մէջ ապրող 100 հազար հայութեան, «եղբայրութեան» նշան էին, ըստ երեւոյթին…

Իսկ աւելի ցնցիչ ու սահմռկեցուցիչ պատասխանը ապտակի նման դէմքիս դպաւ, երբ հարց տուի, թէ Թուրքիա գացած ատեն արդեօք նաեւ Արեւմտահայաստան կ՛երթա՞յ, մեր հողերը կ՛այցելէ՞. «Մեր հողերը ո՞րն են», դուրս եկաւ անոր բերնէն: Ուզեցի ինծի հասած աներեւոյթ ապտակին փոխարէն իսկական ապտակ մը դրոշմել անոր դէմքին…

 «Մեր հողերը ո՞րն են»… Արդեօք այս երիտասարդին մեծ հայրը կամ անոր հայը ո՞ւր ծնած են, Սասնոյ եարխուշտան եւ քոչարին ո՞ր շրջանի պարերն են, Մշոյ խըրը եւ Տիգրանակերտի մարտականը ո՞ր ազգի պարերն են, Խարբերդի թամզարան ու Էրզրումի շորորը ո՞ր ազգի ազգագրական պարերն են… Մուսա լերան տեպքէն եւ ցունտըր հաւան որո՞ւ հողերուն վրայ ծնունդ առին… Մե՛ր հողերէն, «հա՛յ» երիտասարդ:

 Ցաւ ի սիրտ, կայ նաեւ այլ ցաւալի երեւոյթ մը. կարգ մը հայ ուսուցիչներ, որոնք սկզբունքով հայ աշակերտին իտէալը պէտք է ըլլան, գացած են ու իրենց ամառնային արձակուրդը անցուցած են Պոլսոյ մէջ, անոնք կը կրեն թրքական հագուստներ, կը դիտեն թրքական յայտագիրներ… Հաւանաբար շատ ալ զարմանալի պէտք չէ թուի, որ նոր սերունդը ինչո՞ւ երբեմն շատ անտարբեր կ՛ըլլայ իր ինքնութեան ու արժէքներուն նկատմամբ:

Բնականաբար պէտք չէ մոռնալ կամ ուրանալ, որ կան տիպար հայ ուսուցիչներ, որոնք իսկական հայ սերունդներ կերտելու աշխատանքին լծուած են, բայց կարելի չէ նաեւ աչք խփել միւսներուն գոյութեան, որովհետեւ անոնք աւերներ կը գործեն եւ սերունդներ կը քայքայեն: Նմաններուն մօտ անտրամաբանական պատճառաբանութիւնները անպակաս են` թրքական արտադրութիւններ կարելի է սպառել, որովհետեւ անոնք խորքին մէջ մեր հայկական հողերուն վրայ պատրաստուած են, թրքական ժապաւէններ կարելի է դիտել, որովհետեւ անոնք արաբերէնով կը ներկայացուին, Թուրքիա կարելի է այցելել, որովհետեւ նպատակը ուխտագնացութիւն է, սակայն Պոլսոյ մէջ շրջագայիլը արդեօք նոյն նպատակի՞ն կը ծառայէ…

Անոնք կ՛ուզեն մեզ համոզել, որ եթէ առիւծին մազերը կտրենք անիկա, վագրի կը վերածուի. անոնք կը մոռնան կամ կ՛ուզեն անտեսել, որ թրքական ժապաւէններուն միջոցով թրքական «արժէքներ» կը փոխանցուին` անգութ, բարբարոսութեամբ դրոշմուած, մարդասպանական ու անմարդկային արժէքներ:

Թուրքիա այցելելը երբեք պէտք չէ առնչել Արեւմտահայաստան երթալուն, թրքական արտադրութիւնները քաջալերողը նաեւ քաջալերած կ՛ըլլայ հայութեան դէմ մղուող ամէն տեսակին պատերազմ ու անոր դէմ գործադրուած ամէն տեսակի սպանդ:

 Այսպէ՞ս կ՛ուզէք, որ շարունակենք մեր սրբազան պայքարը… Այսպէ՞ս պիտի վերատիրանանք մեր իրաւունքներուն: Ա՞յս է 1.5 միլիոն նահատակներուն կտակը, ա՞յս է Տէր Զօրի աւազներուն տակ անթաղ մնացած մեր նահատակներուն պատգամը, ա՞յս է Լիզպոնի տղոց պարտքը…

Հաւանաբար անցեալի օրերը պէտք է վերադառնան, թրքական ձայնապնակները պէտք է հաւաքել ու այրել նոյնինքն Արաքս փողոցին մէջտեղը, Թուրքիա գացողները պէտք է ազգային դաւաճաններ նկատել:

Այս ուղիով քալողները ոչ թէ անտարբերներ, այլ դաւաճաններ են, անոնք կը պղծեն մեր պատմութիւնը, աշխարհի աչքին փոշի կը ցանեն եւ այդ բոլորը կ՛ընեն մեր քսակէն, Արաքս փողոցի երբեմնի փառքին հաշուոյն:

 Ընդվզած ու տխուր հեռացանք Արաքսէն ու «Էլ չխօսեց Արաքսը»:


Tagged , , , , , , , , ,


Մենք եւ դուք նոյնն ենք…
Նոյն լեռէն եկանք, նոյն տապանակէն, նոյն դաշտէն, նոյն նահապետէն…
Ժամանակը փոխեց շատ բան… Գրեց նոր պատմութիւն , նոր ճակատագիր…
Փոխեց մեզ եւ ձեզ… Փոխեց բոլորս…
Այդ պատճառով է, որ մենք եւ դուք նոյնն ենք,
Բայց ուրիշ ենք…
Մենք տարբեր ենք ձեզմէ, եւ դուք ալ մեզմէ… Բայց նոյնն ենք…
Հայ ենք… եղեր:
Մենք ունինք պատիւ… դուք ալ հաշիւ…
Մենք ունինք բուրաստան` Արցախ, Կիլիկիա, Հայաստան…
Հարազատ հող, տուն հայրական….
Իսկ դուք ունիք տարածք, որ կը տարբերի ըստ հաշիւի,
Լիբանան, Չինաստան, հասնելով մինչեւ Թուրքիա…
Ուր որ աժան է ու լաւ որակի:
Մենք ունինք դարերու կեանք, հարուստ մշակոյթ, հազար ու մէկ եկեղեցի…
Դուք ալ հազար ու մէկ հաշիւ` առուծախի…
Մենք ունինք Յաղթանակ, Սարդարապատ, Մայիս 28…
Իսկ դուք թերեւս ուրիշ թուական մը… թերեւս ալ նոյնը…
Բայց ի՞նչ տարբերութիւն ձեզի համար:
Մենք ունինք երազ… գիշերները անցընելու Արարատի կանաչ լանջերուն…
Դուք ալ նոյնպէս` Պոլսոյ անբարոյ գիշերավայրերուն մէջ…
Մենք ունինք անձնազոհութիւն, իսկ դուք անձնական գոհունակութիւն…
Մենք ունինք ազգի նուիրումի դաստիարակութիւն… իսկ դուք երբեմնի փառքի իղձ ու տխմարներու տրամաբանութիւն…
Մենք ունինք`  «Ամբողջական Հայաստան, ամբողջական հայութեամբ» տեսլականը…
Իսկ դուք` «Ո՛ւր հաց, հոն կաց» փիլիսոփայութիւնը…
Մենք ունինք ֆետայիի ազնուական զգացում… իսկ ձեր ճակատը` դրոշմ դաւաճանի…
Մենք ունինք եռագոյն` կարմիր, կապոյտ ու նարնջագոյն…
Ձեր գոյները կը տարբերին` կանաչ, արծաթի կամ ոսկեգոյն…
Մենք ունինք գիր, գրականութիւն, լեզու մայրենի,
Իսկ դուք կը խօսիք ամէն լեզու` շուկայի, տոլարի ու ոսկիի…
Մենք կը բողոքենք ու ոճրագործներու նկարները վար կ’առնենք…
Բայց դուք համաձայնագիրներ կը ստորագրէք ու ձեր խանութները բաց կը պահէք…
Մենք եւ դուք նոյնն ենք, բայց ուրիշ ենք… եղեր…
Մենք ունինք Էջմիածին, խաչքար ու Թագուհի թարգմանչաց…
Դուք ալ ունիք ձեր երկրային աստուածներն ու անաստուած վաճառականութիւն…
Մենք այս աշխարհը պիտի ձգենք ու երթանք` հանգիստ խիղճով ու ժպիտով…
Պիտի վերադառնանք` մեր հոգիները հանգչեցնելու ամբողջական հայրենիքի հարազատ երդիքին տակ…
Իսկ դուք պիտի մնաք անզգամ ու անտարբեր…
Ու երբ ժամանակը գայ ձեր հոգիներու վեր բարձրանալուն, պիտի մերժուիք` հայրենիքին դաւաճանելու համար…
Մենք եւ դուք նոյնը չենք… Մենք սկզբունքի տէր ենք, իսկ դուք…


Facebook Digg Google Bookmarks reddit Mixx StumbleUpon Technorati Yahoo! Buzz DesignFloat Delicious
Tagged , , , , ,


… Ու հաստատ քայլերով, մօտ հարիւր դասընկեր-դասընկերուհիներով, փշաքաղուած մարմիններով եւ վճռական արտայայտութիւններով կը քալէինք… Դպրոցէն քալեցինք մինչեւ հոն, ուր հազարաւոր հայորդիներ մեզի միացած էին, ուր կը ծածանէին հազարաւոր դրօշներ, ուր կար ազատ մթնոլորտ, հայկական մթնոլորտ: Այնճարէն, Պուրճ Համուտէն, Ֆանարէն, Անթլիասէն, Հաճընէն եւ այլ հայահոծ շրջաններէն բազմահազար հայրենակիցներ միացան եւ միակամ ու միաձայն իրենց «Ո՛չ»ը ըսին օսմանցի թուրքին՝ Ռեճեփ Թայիպ Էրտողանի Լիբանան այցելութեան:

Մինչ կը շարունակէինք մեր երթը, յիշեցինք այն բոլոր բողոքները, որոնք կազմակերպած եւ որոնց մասնակցած էինք որպէս լիբանանահայութիւն՝ ընդդէմ թուրքին համաթուրանական քաղաքականութեան՝ Հայաստանի կամ Լիբանանի նկատմամբ: Բայց չկրցանք յիշել նմանօրինակ բողոքի հաւաքներ, որոնք կազմակերպուած ըլլային լիբանանեան իշխանութիւններու կողմէ։ Աւելի՛ն. անդրադարձանք, որ լիբանանցին ալ մոռցած է թէ ինչո՛ւ կառուցուեցաւ Նահատակաց յուշարձանը՝ նոյնանուն հրապարակին վրայ, այսինքն լիբանանցին ա՛լ մոռցած է չորս հարիւր տարուան թրքական բարբարոս տիրապետութիւնը:

Անդրադարձանք նաեւ, որ սովորութիւն դարձած է այն, որ միայն քաղաքական ընտրութիւններու ընթացքին լիբանանեան կուսակցութիւններու կամ հոսանքներու պետերը ազդեցիկ եւ ծանր պատգամներ ու կոչեր կþուղղեն հայ ժողովուրդին. կը շեշտեն մեր կարեւորութիւնը այս երկրին կերտման գործընթացին մէջ, մեր արհեստավարժութիւնը արուեստի եւ արհեստի բնագաւառներուն մէջ եւ մեր անընդհատ աշխատանքը՝ համաշխարհային գետնի վրայ լիբանանեան դրօշը բարձր պահելու համար: Հասկցանք, որ այս բոլորը իրենց աթոռները ապահովելու համար է միայն։

Սովորութիւն մը, որ շատ արագ կու գայ եւ կþերթայ… Իսկ մնացեալ ժամանակաշրջանին հայը կը մնայ այն «օտարականը», որ եկած է Լիբանան եւ կը փորձէ իր անձնական կարծիքը պարտադրել տեղացիներուն՝ Հայ դատը պաշտպանելու նպատակով:

Տեղացիին այս կեցուածքը անգամ մը եւս պարզուեցաւ 25 նոյեմբերին, երբ լիբանանահայութիւնը իր հոծ զանգուածներով, քաղաքական կուսակցութիւններով, համայնքներով, աշակերտներով, գործաւորներով, մանուկներով եւ ծերունիներով ուղղուեցաւ կեդրոնական Պէյրութի Նահատակաց հրապարակ՝ առ ի յարգանք Լիբանանի նահատակներուն յիշատակին, որոնք կախաղան բարձրացան օսմանցի թուրքին ձեռքով, պարզապէս որովհետեւ արդարութիւն եւ անկախութիւն պահանջեցին թուրքէն: Տեղացին ո՛չ միայն բացակայ էր նորէն, այլ՝ անհանգստացածի վիճակի մէջ։ Իսկ այդ նոյն բռնակալը կրկին կը գտնուէր Լիբանան՝ Թուրքիոյ Հանրապետութեան անուան տակ «ժողովրդավար» պատկերով ներկայացուցիչ ունենալով իր վարչապետը՝ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանը:

Մինչ միամիտ լիբանանցին եւ անոր քաղաքական ու հոգեւոր պետերը դիմաւորեցին Էրտողանը թագաւորական փառաւոր հանդիսութեամբ, ճաշկերոյթներով, բարի գալուստի թրքերէն պաստառներով եւ «ենիչերիներու» թմբուկով ու գեղարուեստական յայտագիրով, լիբանանահայութիւնը անգամ մը եւս հաւատարիմ մնաց այդ երկրին, որ զինք հիւրընկալեց 1915 թուականին, երբ ինք ճողոպրեցաւ օսմանցիին եաթաղանէն։

Լիբանանահայութիւնը անգամ մը եւս հաւատարիմ մնաց Լիբանանի, անոր նահատակներուն եւ անոր ապագային՝ հեռատես ըլլալով ու տեսնելով թուրքին իսկական նպատակը Լիբանան այցելելու ու դարձեալ տարածելու թրքական բռնութիւնը Լիբանանի քաղաքական, ընկերային, տնտեսական եւ այլ մարզերու մէջ:

Լիբանանահայութիւնը իր կարգին «դիմաւորեց» Էրտողանը՝ օդակայանէն մինչեւ Նահատակաց հրապարակ՝ պոռթկումներով, կարծրացած բռունցքներով, անոր ներկայութիւնը մերժող արտայայտութիւններով, յեղափոխական երգերով եւ Թուրքիոյ իրականութիւնը պարզող պաստառներով եւ նոյնիսկ գործադուլով՝ իբրեւ Էրտողանի ներկայութեան մերժում: Եւ սակայն անգամ մը եւս տեղական մակարդակի վրայ դրսեւորուեցան տարբեր ոչ ազգային կեցուածքներ, որոնք փորձեցին ազատօրէն արտայայտուելու իրաւունքը խլել մեր ձեռքէն՝ ըլլան անոնք պետական պաշտօնեաներ, զինուորականներ կամ թրքամէտ ու իրենց երկրի ազգային արժանապատուութեան տէր չեղող երիտասարդներ…

Սակայն ազգի մը համար, որ յաղթահարած է համիտներ, թալէաթներ, եւ ստալիններ, տեսած է անապատ, ջարդ ու մահ եւ այս բոլորէն ետք վերապրած է, հիմնադրած է հանրապետութիւն ու ամէնէն դաժան պայմաններուն մէջ ազատագրած է Արցախ, այս լիբանանեան ապազգային կեցուածքները ոչինչ կը ներկայացնեն: Իրապէս «մեր նպատակը տկարութիւն չի ճանչնար»:

Հասանք հրապարակ. հեռուէն տեսանք, որ այդ բազմահազար ժողովուրդը կը նայէր մէկ ուղղութեամբ։ Նահատակաց հրապարակին մուտքին անբարոներ կախած էին Էրտողանի նկարը, որուն ետեւի բաժինը կը ծածանէր Թուրքիոյ դրօշակը ու տպուած էր «բարի եկար»՝ թրքերէնով: Կարծէք Լիբանանի իշխանութիւնները կþըսէին. «Բարի եկաք , հրամեցէք, դարձեալ ջարդեցէք մեզ»: Եւ ճիշդ հոն, այդ պաստառին տակ, աղմուկը կը բարձրանար մեր տաքարիւն երիտասարդներուն եւ զինուորներուն միջեւ եղած վէճէն: Հայ տղաքը որոշած են ամէն գնով այդ պաստառը վար առնել, սակայն բանակայինները կþարգիլէին… Մեր տղաքը սկսան նկարը պղծել… Ապահովական ուժերուն կողմէ քարերու եւ փայտերու հարուածները սկսան: Կþուզէին այդ նկարը անպայման մնայ հոն ու մեր ժողովուրդը մնայ յուսահատ…

Բայց, ըստ երեւոյթին, անոնք տակաւին մեզ լաւ չեն ճանչնար, երբ կþըսենք՝ մեր նպատակը տկարութիւն չի ճանչնար, իրապէ՛ս չի ճանչնար: Մեր կամքը կամք է ու մեր «ոչ»ը՝ «ոչ»… Ու յանկարծ տղաքը շրջանցելով ապահովական ուժերուն շղթան՝ բարձրացան պաստառին վրայ ու Էրտողանի աչքը փորեցին մեր դրօշով, մեր սուրբ եռագոյնով: Ու վերջապէս այդ պաստառը պատռեցին, թրքական դրօշը կտոր-կտոր ըրին ու Էրտողանի երեսը վերցուցին Նահատակաց հրապարակէն: Ահա թէ ի՛նչ կը նշանակէ հայ ըլլալ:

Թող այս դէպքը օրինակ ըլլայ նաեւ բոլոր լիբանանցիներուն, որպէսզի գիտակից ըլլան ու յարգեն իրենց պատմութիւնը: Ըլլան դիւանագէտ, բայց ոչ՝ բռնութեան առարկայ: Թող լիբանանցին լաւ գիտնայ, որ թուրքը կը մնայ մայիս 6-ի այն նոյն օսմանցին, որ այսօր եկած է իր դրամով գնելու լիբանանցիին պատիւը եւ վերստին հաստատելու օսմանեան քաղաքականութիւնը շրջանին մէջ: Թուրքը կը հետապնդէ իր շահերը, իր բացարձակ շահերը միայն։ Հաւանաբար զուգադիպութիւն մը չէր, որ Էրտողանի Լիբանանի հարաւային շրջան այցելութենէն ետք երկրաշարժ մը տեղի ունեցաւ հոն։ Եթէ լիբանանցին մոռցաւ եւ կամ չուզեց յիշել թուրքին գործած ոճիրը մարդկութեան դէմ եւ անգիտանալ թուրքին վարած բարբարոսութիւնը՝ անմեղներուն դէմ, հայրենի հողը չմոռցաւ ու չմարսեց կատարուածը, թուրքին սուրէն վազած արիւնը խմած հողը չմոռցաւ… Մայրիներու երկիրը չանգիտացաւ օսմանցիին կողմէ ի գործ դրուած բռնութիւնը, այդ պատճառով ալ ընդվզեցաւ, շարժեցաւ, պոռթկաց եւ մերժեց Էրտողանի այցելութիւնը։

Ո՛վ լիբանանցի, եղի՛ր արթուն եւ վճռական… Եղի՛ր նման լիբանանահայութեան:


Tagged , , , , , , , , , , ,


Չէի սպասեր, որ ստորագրէր իր այդ ձեռքերովը մեղաւոր…

Չէի հաւատար, որ անոր ձեռքերէն հոսէր թոյնը ահաւոր։

Չկրցայ հանդուրժել, որ իր այդ ձեռքերովը մահաբեր,

Պիտի քանդէր տարիներու աշխատանքը մեր։

Չկրցայ հաշտուիլ այդ գաղափարին հետ,

Որ ստորագրեց լակոտին նախապայմանին։

Չէի սպասեր, որ ստորագրէր իր այդ ձեռքերովը մեղաւոր,

Չէի հաւատար, որ անոր ձեռքերէն հոսէր թոյնը ահաւոր։

Ինչպէս ներեմ այդ ձեռքերը…

Ինչպէս ներեմ այդ դաւադրութիւնը։

Ինչպէս ներեմ այդ մատները, որոնք ծախեցին հողս,

Այդ ձեռքերը, որոնք «սպաննեցին» մեծ հայրս…

Այդ ձեռքերը, որոնք լացուցին մեծ մայրս…

Ինչպէս ներեմ այդ ձեռքերը…

Ա՜խ այդ ձեռքը, որ գործածեց սեւ գոյնը

Ու այդ սեւ թոյնով, այդ մեղաւոր մատներով՝

Ոտնակոխեց ողջ ազգի մը անմեղ նահատակները։

Իր այդ ձեռքերովը մեղաւոր՝ կասկածի տակ առաւ անոր ոճիրը,

Վարկաբեկեց ազատամարտիկը, աղաւաղեց պատմութիւնը, ծախեց Հայրենիքը…

Իր այդ ձեռքերովը մեղաւոր…

Ինչպէս ներեմ այդ ձեռքերը…

Ինչպէս ներեմ այդ ձեռքերը, որոնք նուէր տուին Արարատս։

Ինչպէս ներեմ այդ ձեռքերը, որոնք ծախու հանեցին Կարսն ու Արտահանս…

Ինչպէս ներեմ այդ ձեռքերը, որոնք դալանեցին յոյսերս, մոխրակոյտի վերածեցին Արեւմտահայաստանս։

Ինչպէս ներեմ այդ ձեռքերը։ Ինչպէս…

Պիտի չներեմ այդ մեղաւոր ձեռքերը։

                                                ՀՐԱԿ ԹՈՐՈՍ ԱՒԵՏԱՆԵԱՆ

Tagged , , , ,

«Անմար Ջահեր»

Erdogan at the World Economic Forum
Հայաստանի պատմութիւնը կ’ընդգրկէ երեք հազար տարիներու պատմութիւն, լեցուն՝ թէ՛ կատարեալ յաղթանակներով, թէ՛ նահատակներու արիւնով, եւ թէ՛ մայրերու ու այրերու արցունքներով…

Այսօր արդէն 95 տարիներ անցած են այն թուականէն երբ, Օսմանեան կայսրութիւնը փորձեց գործադրել հայ ժողովուրդը աշխարհին երեսէն վերցնելու կանխամտածուած ծրագիրը եւ իրականացնելու իր դարաւոր տենչը՝ բանթուրանիզմը: Թուրքը ուզեց «քանդել Հայաստան, ջնջել հայ անուն, որ չխանգարուի իր ազատութիւն»:

1915ին Օսմանեան կայսրութիւնը ուզեց բնաջնջել հայութիւնը եւ որոշեց մէկ հայ պահել, իբրեւ օրինակ, եւ ան ալ՝ թանգարանին մէջ: Թուրքը խլեց հայ ժողովուրդին հողերը, տուները, կալուածները, բռնագաղթի ենթարկեց ամբողջ հայութիւնը, սպանեց ու կոտորեց զանոնք, չարչարեց, գլխատեց եւ որբացուց հայ մանուկները՝ ողջ ազգի մը անմեղ զաւակները:

Իսկ Էրտողան առանց ամջնալու կը քաշուի World Economic Forum-էն ըսելով թէ, «սխալ են պատահածները Ղազզայի զաւակներուն դէմ, անմարդկութիւն է Իսրաէլի ըրածը…»: Թուրքը ի՞նչ իրաւունքով մարդկութեան մասին կը խօսի եւ արդարութիւն կը պահանջէ…

Երանի՜, երանի մեր զաւակները Ղազզայի զաւակներուն նման նահատակուէին: Բարբարոս թուրքը, մանուկը չծնած, մօրը արգանդը պատռեց ու մերցուց զայն, բռնաբարեց աղջիկները ու վառօդ թափելով այրեց զանոնք մէկ-մէկ, դանակեց ու գնդակահարեց տղամարդիկը… եւ հիմա այդ նոյն մարդասպանը եկած է արդարութիւն կը խնդրէ Ղազզայի ժողովուրդին համար:

Սակայն թուրքը երբէք չկրցաւ հասնիլ իր նպատակին, որովհետեւ հայը նոյնիսկ դժուար պայմաններու մէջ տոկաց եւ դէմ դրաւ բոլոր դժուարութիւններուն, որպէսզի ցոյց տայ թէ իբրեւ հայ գոյատեւելու իր կամքը որքան զօրաւոր է:

Ապրիլ 24-ը վերածուեցաւ անմորանալի թուականի մը, եւ ամէն տարի հայ ժողովուրդը համայն աշխարհին առջեւ կը վերանորոգէ իր ուխտը, ըսելով, թէ մենք «կանք պիտի լինենք ու դեր շատանանք», թէ մենք սուրերէն չենք սոսկար, անապատի կրակէն ու կիզիչ արեւէն չենք սարսափիր եւ օտարամոլութեան տեղի չենք տար:

Մենք մեր երթը կը շարունակենք ամբողջ աշխարհին մէջ եւ մեր ուժերը մէկտեղելով կը կազմենք պողպատեայ բռունցք մը, դէմ դնելով այն բոլոր փոթորիկներուն եւ չարագործութիւններոն, որոնք կը փորձեն խախտել մեր կեանքի արմատները, հայ արմատները: Եւ քանի դեռ կայ պայքար, կայ նաեւ յոյս, հաւատք եւ անպայման յաղթանակ:

Պարտութիւն՝ թուրքին
Յաղթութիւն՝ Հայ արդարատենչ ժողովուրդին:

Tagged , , , , , , ,

«Ու Խմեցին Կենացը Անկախութեան…»


1918 էր, Համաշխարհային Ա. Պատերազմը աւարտած էր, թուրքը, որ արդէն կ’իշխէր Հայաստանի մէկ բաժինին վրայ, կը փափաքէր ձեռք ձգել մնացիալ բաժինը: Թուրքը եկաւ, եկաւ որ գրաւէ, բայց անոր գալն ու տեղը նստիլը մէկ եղաւ:

  Թուրքը ինքզինք գտաւ հայու կամքի անխորտակելի պատնէշին առջեւ: Հետեւաբար ան ստիպուեցաւ տեղի տալ, նետել զէնքերը եւ ճանչնալ հայ ժողովուրդին ազատ եւ ինքնիշխան իրաւունքը:

  Հայրենի հողին վրայ հայ ժողովուրդը կ’ապրէր ողբերգական պայմաններու մէջ: Անոր կեանքը աւելի  մահուան համազօր էր, քան՝ կեանքի: Սովը, հիւանդութիւնները, իրարանցումը, քաղաքական եւ զինուորական կացութեան անորոշութիւնը եւ այս բոլորին կողքին նաեւ թրքական վտանգն ու հոգեկան տագնապը ստեղծած էին յուսահատական վիճակ մը:

  Այո՛, ճիշդ է որ կար Հայոց Ազգային Խորհուրդը, այդ օրուան միակ իրաւասու եւ լիազորեալ հայկական մարմինը, բայց ան անբաւարար էր՝ լուծելու համար տագնապը:

  Պէտք էր պայքարիլ, պէտք էր պայքարիլ, եւ ինչպէս միշտ՝ պէտք էր դիմել զէնքի ուժին, որպէսզի կարելի ըլլար ազատութիւն կերտել: Եւ այսպիսով Բաշ Ապարանի, Ղարաքիլիսէի եւ Սարդարապատի յաղթական ճակատամարտերը տեղի ունեցան եւ 600 տարուան զրկանգէ ու անարգանգէ ետք, 28 Մայիս 1918ին հայ ժողովուրդը ինքնահաստատումի, ինքնակերտումի եւ վերապրելու իր կամքով աշխարհին ներկայացաւ իբրեւ ինքնուրոյն պետութիւն:

  Այդ դարաւոր օտարութեան եւ բռնակալութեան մէջ հայը կարծէք կորսնցուցած էր իր արժանապատուութիւնը, պատկանելիութիւնը եւ կամքը, այլ խօսքով՝ ան մատնուած էր իբրեւ հայ գոյատեւելու ընհանուր վտանգին: Բայց եւ այնպէս հայը 28 Մայիսէն ետք ամրապնդեց իր մէջ գաղաբարապաշտութիւնը, պայքարի ոգին եւ հայոց իրաւունքները պաղտպանող քաղաքացին:

  28 Մայիսէն առաջ հայութիւնը կար եւ կը գոյատեւէր, սակայն՝ ոչ իբրեւ պետութիւն: 28 Մայիսը կերտեց հայկական պետութիւնը, որուն հովանիին տակ հայերը գոյատեւեցին իբրեւ մէկ ազգի զաւակներ, դարձան մէկ ուժ, մէկ կամք, մէկ դատ, մէկ մշակոյթ եւ ծնունդ տուաւ հայ պայքարող սերունդին:

  1918-էն առաջ կային Սասունը, Կարսն ու Վանը, Կիլիկեան ու Կարինը, սակայն չկար Հայաստան: 28 Մայիսին Հայաստանը իբրեւ անկախ պետութիւն իր սահմանները ունեցաւ քարտէսներուն վրայ:

  Այս բոլոր իրականութիւններուն համար մենք 28 Մայիսը կը նկատենք Հայաստանի Ա. Անկախութիւնը որ հիմքն է ներկայ Հայաստանի անկախութեան: 28 Մայիս 1918-ի բջիջով է, որ մենք ունինք այս օրուան գեղեցիկ, բարգաւաճ, ազատ եւ անկախ Հայաստանը, իսկ ապագային պիտի ունենանք ազատ, անկախ ու միացեալ Հայաստանը:

  Ինչպէս Սիամանթօ կ’ըսէ.«Ցեղը ապրի՜լ կ’ուզէր, եւ իր շղթաները ոտքերուն տակ թափե՜լ կ’ուզէր, ապրի՜լ կ’ուզէր, ստեղծել կ’ուզէր, պայծառօրէն վերածնիլ կ’ուզէր»: Եւ իրապէս ալ, հայ ժողովուրդը 6 դարու բռնակալութենէ ետք ուզեց ապրիլ եւ ապրեցաւ, ուզեց ազատութիւն կերտել եւ կերտեց, եւ ահա ան զինք կաշկանդող բոլոր շղթաները փշրեց ու վերածնունդ ապրեցաւ:

 Կը խոնարհիմ մեր անկախութիւնը կերտած բոլոր նահատակներուն ազնիւ յիշատակին առջեւ եւ մէջբերելով Սիմոն Զաւարեանի խօսքը՝ կ’ըսեմ.«անկախութեան պայքարին մէջ մուտք գործող  մարտիկը միշտ ալ յաղթական է, նա յաղթել է մահուան»:

Իսկ խօսքիս աւարտին Համաստեղի շունչով կը կրկնեմ.« Քու կորսուած հոգիդ գտնելու համար փնտռէ հայրենիքդ ու տէր դարձիր անոր, որովհետեւ հայրենիքը գուկդ է եւ դուն հայրենիքին»:

                                                                                                                                                                                               ՀՐԱԿ ԹՈՐՈՍ ԱՒԵՏԱՆԵԱՆ

Tagged , , , , , , ,


Յարգարժան նախագահ Հայաստանի Հանրապետութեան պրն. Սերժ Սարգսեան,

Երբ նախագահ ընտրուեցաք եւ սփիւռքահայութիւնը լսեց ձեր նախագահական երդումը, ուր խոստացաք պաշտպանել հայրենիքն ու անոր իրաւունքները, ըսի, թէ լաւ քայլ մըն էր այս մէկը Հայաստանի համար, սակայն, ըստ երեւոյթին, շատ սխալ բան մը ըսեր եմ, շատ ցաւալի բան մը:

Իբրեւ հայ ընդվզեցայ, երբ Թուրքիոյ նախագահը՝ Ապտիւլլա Կիւլը հրաւիրեցիք Երեւան, միասնաբար դիտելու Հայաստանի եւ Թուրքիոյ Ֆութպոլի ազգային հաւաքականներու մրցումը:

Այն ատեն կասկած մը արթնցաւ մէջս, որ արդեօ՞ք այսպէս սկիզբ մը դրուեցաւ հայ եւ թուրք բանակցութիւններուն, թէ Կիւլին հրաւիրելը պարզապէս առ ի յարգանք էր թրքական ազգային խումբին: Մտահոգուեցայ, թէ այդ միօրեայ նիստը ո՞ւր պիտի տանէր մեզ, ի՞նչ քաղաքական փոփոխութիւններ պիտի պատճառէր եւ, վերջապէս ի՞նչ պիտի ըլլար անոր հետեւանքը:

Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահ, ձեր այդ նիստը պատճառը դարձաւ, որ մեր սպիտակ վէմը՝ մեր Արարատը մնայ թուրքին: Յամենայա դէպս «Մենք ենք մեր քաղաքական բախտին ճարտարապետը»:

Հայաստանի Հանրապետութեան սփիւռքի նախարարը յայտարարեց, որ հայութիւնը երեք միլիոն բնակչութիւն չէ, այլ տասը միլիոն է: Հայաստանը միայն հայաստանեան հպատակութիւն ունեցողներուն չէ, այլ ամէն մէկ հայ անհատի: Հայրենիքը սփիւռքին է եւ սփիւռքը հայրենիքին:

Ուստի, պրն. Սարգսեան, դուք իրաւունք չունէի՛ք ամբողջ հայութեան տեղ որոշում տալու, իրաւունք չունէի՛ք ցեղասպանութիւնը կասկածի տակ առնելու առիթ ստեղծելու, իրաւունք չունէի՛ք մեր երազը, մեր տենչը ճզմելու, իրաւունք չունէի՛ք մեր միասնականութիւնը քանդելու, իրաւունք չունէի՛ք մեր նահատակներուն կտակը անտեսելու, իրաւունք չունէի՛ք մեր տեղ խօսելու, իրաւունք չունէի՛ք Մուշն ու Վանը, Կարսն ու Արտահանը … ծախու հանելու, եւ վերջապէս, իրաւունք չունէի՛ք մեր Արարատը ոճրագործներուն նուիրելու:

Պրն. Սարգսեան, մեր հողը ծախու չէ, մեր պատմութիւնը թատրոն մը չէ, մեր արիւնը ջուր չէ, մեր աշխատանքը աննպատակ չէ ու մեր Ղարաբաղը ազերիին չէ:

Սիամանթօ մեզ ջարդող, սպաննող, գլխատող եւ բռնաբարող թշնամիին, որուն յետնորդներուն հետ այսօր մտադիր էք համաձայնագիր մը ստորագրելու, կատարած ոճիրին մասին խօսելով ըսաւ. «Ով մարդկային արդարութիւն, թող ես թքնեմ քու ճակտիդ»: Իսկ այսօր այդ արդարութիւնը դուք անգամ մը եւս կþոտնախոկէք։

Սփիւռքահայութեան նախագահ, լիբանանահայութիւնս միաձայն, միաժամ եւ միակամ մեր «Ո՛չ»ը կþըսենք նախապայմանով բանակցութիւններուն:

Արդեօք կը կարծէ՞ք, որ երեք վայրկեան բաւարար է այսքան զգայուն եւ ճակատագրական նիւթի մը մասին խօսելու մեզի հետ, թէ ձեր ամբողջ ըրածը պարզապէս ձեւակերպութիւն է, որ իբր թէ կþուզէք սփիւռքահայու կարծիքն ալ նկատի առնել:

Մեր «Ո՛չ»ը շատ յստակ է ու շատ լսելի:

Ցեղասպանութենէ վերապրող Մանուկ Չոլաքեանը ըսած է, «Եթէ իմանամ, որ Աստուած մեզ ջարդող թուրքերուն ներեր ու դրախտի արժանացուցեր է, ես կը մերժեմ դրախտ մտնել»:

Թող համաշխարային հանրային կարծիքը զիս ազգայնամոլ, կոյր կամ նոյնիսկ տգէտ կոչէ, կարեւոր չէ, Հայոց ցեղասպանութիւնը սրբութիւն սրբոց մըն է եւ ոչ մէկը իրաւունք ունի զայն սրբապղծելու, ոտնակոխելու կամ անտեսելու որեւէ համաձայնութեամբ: Ողջո՜յն բոլոր անոնց, որոնք կը հաւատան, որ ոչ մէկ զիջում պէտք է կատարել ի նպաստ թուրքին, հազա՜ր եւ հազա՛ր ամօթ անոնց, որոնք կը կարծեն, թէ մեր հողը ծախու է:


Պէյրութ, 10 հոկտեմբեր, 2009

Tagged , , , , , , , , , , , ,